આત્મ-પ્રેરણ (self-induction) સમજાવો અને કોઈલ (ગૂંચળા) માં ઉદ્ભવતા આત્મ-પ્રેરિત $emf$ માટેનું સમીકરણ મેળવો.

(N/A) આત્મ-પ્રેરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં કોઈલમાંથી વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહમાં ફેરફાર કરવાને કારણે તે જ કોઈલ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સમાં ફેરફાર થાય છે,જેના પરિણામે કોઈલમાં $emf$ પ્રેરિત થાય છે.
આ કિસ્સામાં,$N$ આંટા ધરાવતી કોઈલ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સ,તેમાંથી વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહ $I$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે:
$N \phi_{B} \propto I$
$N \phi_{B} = LI \quad \dots (1)$
અહીં,સમપ્રમાણતાનો અચળાંક $L$ ને કોઈલનું આત્મ-પ્રેરકત્વ (self-inductance) કહેવામાં આવે છે,જેને આત્મ-પ્રેરણનો ગુણાંક પણ કહેવાય છે.
ફેરાડેના પ્રેરણના નિયમ મુજબ,પ્રેરિત $emf$ $(\varepsilon)$ એ ચુંબકીય ફ્લક્સના ફેરફારના દરના ઋણ મૂલ્ય જેટલું હોય છે:
$\varepsilon = -\frac{d(N \phi_{B})}{dt}$
આ સમીકરણમાં સમીકરણ $(1)$ ની કિંમત મૂકતા:
$\varepsilon = -\frac{d(LI)}{dt}$
કોઈલ માટે $L$ અચળ હોવાથી:
$\varepsilon = -L \frac{dI}{dt} \quad \dots (2)$
આમ,આત્મ-પ્રેરિત $emf$ હંમેશા કોઈલમાં વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહમાં થતા ફેરફાર (વધારો કે ઘટાડો) નો વિરોધ કરે છે.