પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી (standard enthalpy of formation) સમજાવો.

કોઈપણ સંયોજનના એક મોલનું તેના તત્વોની સૌથી સ્થાયી અવસ્થામાંથી નિર્માણ થાય ત્યારે થતા પ્રમાણિત એન્થાલ્પી ફેરફારને પ્રમાણિત મોલર સર્જન એન્થાલ્પી કહે છે. તેની સંજ્ઞા $\Delta_{f} H^{\ominus}$ છે.
તત્વો તેમની સૌથી સ્થાયી અવસ્થામાં હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે,$298 \ K$ તાપમાન અને $1 \ bar$ દબાણે $H_{2}$ અને $O_{2}$ વાયુ સ્વરૂપમાં હોય છે.
$H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightarrow H_{2}O_{(l)} ; \Delta_{f} H^{\ominus} = -285.8 \ kJ \ mol^{-1}$
$C_{\text{(graphite,s)}} + 2H_{2(g)} \rightarrow CH_{4(g)} ; \Delta_{f} H^{\ominus} = -74.81 \ kJ \ mol^{-1}$
આ ઉદાહરણોમાં,એક મોલ સંયોજન તેના ઘટક તત્વોમાંથી બને છે.
તેનાથી વિપરીત,નીચેની ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર ધ્યાનમાં લો:
$CaO_{(s)} + CO_{2(g)} \rightarrow CaCO_{3(s)} ; \Delta_{r} H^{\ominus} = -178.3 \ kJ \ mol^{-1}$
આ કેલ્શિયમ કાર્બોનેટની સર્જન એન્થાલ્પી નથી,કારણ કે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ અન્ય સંયોજનોમાંથી બને છે,તેના ઘટક તત્વોમાંથી નહીં.
તે જ રીતે,નીચેની પ્રક્રિયા $HBr_{(g)}$ માટે પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી નથી કારણ કે તેમાં બે મોલ બને છે:
$H_{2(g)} + Br_{2(l)} \rightarrow 2HBr_{(g)} ; \Delta_{r} H^{\ominus} = -72.8 \ kJ \ mol^{-1}$
પરંપરા મુજબ,કોઈપણ તત્વની તેની સૌથી સ્થાયી અવસ્થામાં પ્રમાણિત એન્થાલ્પી શૂન્ય લેવામાં આવે છે.
$CaCO_{3}$ ના વિઘટન માટે જરૂરી ઉષ્માની ગણતરી:
$CaCO_{3(s)} \rightarrow CaO_{(s)} + CO_{2(g)} ; \Delta_{r} H^{\ominus} = ?$
$\Delta_{r} H^{\ominus} = \sum a_{i} \Delta_{f} H^{\ominus} \text{(products)} - \sum b_{i} \Delta_{f} H^{\ominus} \text{(reactants)}$
$\Delta_{r} H^{\ominus} = \Delta_{f} H^{\ominus} [CaO_{(s)}] + \Delta_{f} H^{\ominus} [CO_{2(g)}] - \Delta_{f} H^{\ominus} [CaCO_{3(s)}]$
$= [1(-635.1) + 1(-393.5)] - [-1206.9]$
$= 178.3 \ kJ \ mol^{-1}$
આમ,$CaCO_{3(s)}$ નું વિઘટન એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે.