સાપેક્ષ વેગનો ખ્યાલ અને તેના બે કિસ્સાઓ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સાપેક્ષ વેગ એટલે બીજા અવલોકનકાર અથવા સંદર્ભ ફ્રેમની સાપેક્ષમાં કોઈ પદાર્થનો વેગ.
કિસ્સો $1$: બે અવલોકનકારો અને એક ગતિશીલ પદાર્થ:
ધારો કે $A$ એ જમીન પર ઉભેલી વ્યક્તિ સાથે સંકળાયેલ સંદર્ભ ફ્રેમ છે. $B$ એ સમાન વેગથી ગતિ કરતી ટ્રેન સાથે સંકળાયેલ સંદર્ભ ફ્રેમ છે. બંને જડત્વીય સંદર્ભ ફ્રેમ છે.
આકૃતિ પરથી,$x_{PA} = x_{PB} + x_{BA}$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d x_{PA}}{d t} = \frac{d x_{PB}}{d t} + \frac{d x_{BA}}{d t}$
અહીં $\frac{d x_{PA}}{d t} = v_{PA}$,$\frac{d x_{PB}}{d t} = v_{PB}$ અને $\frac{d x_{BA}}{d t} = v_{BA}$ હોવાથી:
$v_{PA} = v_{PB} + v_{BA}$
$\therefore v_{PB} = v_{PA} - v_{BA}$
જ્યાં $v_{PA}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં $P$ નો વેગ છે,$v_{PB}$ એ ફ્રેમ $B$ ની સાપેક્ષમાં $P$ નો વેગ છે,અને $v_{BA}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં ફ્રેમ $B$ નો વેગ છે.
કિસ્સો $2$: એક અવલોકનકાર અને બે ગતિશીલ પદાર્થો:
ધારો કે બે પદાર્થો $A$ અને $B$ જમીન પરના અવલોકનકાર $G$ ની સાપેક્ષમાં $v_A$ અને $v_B$ વેગથી ગતિ કરે છે. તેમના સ્થાન સદિશો $r_A$ અને $r_B$ છે. $A$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નું સાપેક્ષ સ્થાન $r_{BA} = r_B - r_A$ છે. સમયની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$A$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નો સાપેક્ષ વેગ $v_{BA} = v_B - v_A$ મળે છે.

Explore More

Similar Questions

બે કણો એક સીધા ટ્રેક પર સ્થિર છે અને તેઓ એકબીજાથી $100 \ m$ ના અંતરે છે. તેઓ સમાન દિશામાં,$10 \ m/s^2$ ના સમાન પ્રવેગ સાથે ગતિ શરૂ કરે છે. $10 \ s$ પછી તેમનું સાપેક્ષ સ્થાનાંતર કેટલું હશે?

બે સ્કેટર $P$ અને $Q$ એકબીજા તરફ સ્કેટિંગ કરી રહ્યા છે. સ્કેટર $P$,$Q$ તરફ દર $5 \,s$ એ એક બોલ ફેંકે છે જેથી તે હંમેશા જમીનની સાપેક્ષે $2 \,ms^{-1}$ ની ઝડપે તેના હાથમાંથી છૂટે છે. બે કિસ્સાઓ ધ્યાનમાં લો:
$(I)$ $P$,$Q$ તરફ $1 \,ms^{-1}$ ની ઝડપે દોડે છે,જ્યારે $Q$ સ્થિર રહે છે.
$(II)$ $Q$,$P$ તરફ $1 \,ms^{-1}$ ની ઝડપે દોડે છે,જ્યારે $P$ સ્થિર રહે છે.
નોંધો કે $P$ ની ઝડપને ધ્યાનમાં લીધા વિના,બોલ હંમેશા જમીનની સાપેક્ષે $2 \,ms^{-1}$ ની ઝડપે $P$ ના હાથમાંથી છૂટે છે. ગુરુત્વાકર્ષણને અવગણો. $Q$ દ્વારા બોલ કયા અંતરાલ પર પ્રાપ્ત થશે?

$15 \,m/s$ ની ઝડપે ગતિ કરતી એક કાર $10 \,m/s$ ની ઝડપે ગતિ કરતી બીજી કારને ઓવરટેક કરે છે. જો દરેક કારની લંબાઈ $4 \,m$ હોય, તો ઓવરટેક દરમિયાન લાગતો સમય કેટલો હશે ($\,s$ માં)?

એક પદાર્થને ટાવરની ટોચ પરથી $10 \, m/s$ ની ઝડપે શિરોલંબ ઉપરની તરફ અને બીજા પદાર્થને તે જ સમયે તેટલી જ ઝડપે નીચેની તરફ ફેંકવામાં આવે છે. પ્રથમ પદાર્થનો બીજા પદાર્થની સાપેક્ષે પ્રવેગનું મૂલ્ય ...... $m/s^2$ છે ($g = 10 \, m/s^2$ લો).

એક કણ સ્થિર સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે છે અને બીજો કણ તે જ સમયે $u$ જેટલા પ્રારંભિક વેગથી નીચેની તરફ ફેંકવામાં આવે છે,તો:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo