પોટેન્શિયોમીટરની ગોઠવણીમાં,$1.20\, V$ emf ધરાવતો કોષ તારની $36\, cm$ લંબાઈ પર સંતુલન બિંદુ આપે છે. આ કોષને હવે $1.80\, V$ emf ધરાવતા બીજા કોષ દ્વારા બદલવામાં આવે છે. ઉપરની પરિસ્થિતિઓમાં પોટેન્શિયોમીટર તારની સંતુલન લંબાઈમાં તફાવત $....cm$ હશે.

પોટેન્શિયોમીટર એ વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત માપવા માટેનું આદર્શ સાધન છે કારણ કે

પોટેન્શિયોમીટર એટલે શું? પોટેન્શિયોમીટરનો સિદ્ધાંત સમજાવો.

આકૃતિમાં દર્શાવેલ પોટેન્શિયોમીટર સર્કિટમાં,જ્યારે સ્વિચ $S$ ખુલ્લી હોય ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $l = 60 \ cm$ છે. જ્યારે સ્વિચ $S$ બંધ કરવામાં આવે અને $R$ નું મૂલ્ય $5 \ \Omega$ હોય ત્યારે સંતુલન લંબાઈ $l' = 50 \ cm$ મળે છે. કોષ $C'$ નો આંતરિક અવરોધ : .............. $\Omega$ છે.

પોટેન્શીયોમીટરના પ્રયોગમાં,એક કોષ $240 \ cm$ ની લંબાઈએ બેલેન્સ થાય છે. જ્યારે કોષને $2 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે સમાંતર જોડવામાં આવે (shunted),ત્યારે તે $120 \ cm$ ની લંબાઈએ બેલેન્સ થાય છે. તો કોષનો આંતરિક અવરોધ .......... $\Omega$ થશે.

પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ કરીને કોષ $(E_1)$ નો આંતરિક અવરોધ $(r)$ નક્કી કરવાના પ્રયોગમાં,અવરોધ પેટીમાંથી લેવામાં આવેલ અવરોધ $R$ છે. વાયરની સંતુલન લંબાઈ પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત એ કોષના ટર્મિનલ વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત $(V)$ જેટલો છે. કોષના આંતરિક અવરોધ $(r)$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?