પ્રિઝમ માટે $\delta = i + e - A$ સમીકરણ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે $A$ ખૂણાવાળો એક પ્રિઝમ $ABC$ છે. એક એકવર્ણી પ્રકાશનું કિરણ $PQ$, પ્રિઝમની સપાટી $AB$ પર $i$ આપાતકોણે આપાત થાય છે.
બિંદુ $Q$ પર, કિરણનું વક્રીભવન થાય છે અને તે પ્રિઝમની અંદર $QR$ માર્ગે ગતિ કરે છે, જે સપાટી $AB$ અને $AC$ પર અનુક્રમે $r_1$ અને $r_2$ વક્રીભવનકોણ બનાવે છે.
આ કિરણ સપાટી $AC$ પરના બિંદુ $R$ માંથી $e$ નિર્ગમનકોણે બહાર આવે છે.
ધારો કે આપાત કિરણ $PQ$ ને આગળની તરફ અને નિર્ગમન કિરણ $RS$ ને પાછળની તરફ લંબાવતા તે બિંદુ $M$ પર મળે છે. આ બે કિરણો વચ્ચેના ખૂણાને વિચલનકોણ $\delta$ કહે છે.
$\triangle MQR$ માં, બહિષ્કોણ $\delta = \angle MQR + \angle MRQ$.
અહીં $\angle MQR = i - r_1$ અને $\angle MRQ = e - r_2$ હોવાથી, $\delta = (i - r_1) + (e - r_2) = (i + e) - (r_1 + r_2)$ મળે છે.
ચતુષ્કોણ $AQNR$ માં ($N$ એ $Q$ અને $R$ પરના લંબનું છેદબિંદુ છે), $\angle A + \angle QNR = 180^{\circ}$. વળી, $\triangle QNR$ માં, $r_1 + r_2 + \angle QNR = 180^{\circ}$.
આ બંનેની સરખામણી કરતા, આપણને $A = r_1 + r_2$ મળે છે.
આ કિંમત વિચલનકોણના સમીકરણમાં મૂકતા, $\delta = i + e - A$ સાબિત થાય છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રિઝમનો ખૂણો $5^o$ છે અને લાલ તથા જાંબલી રંગ માટે તેના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.5$ અને $1.6$ છે. પ્રિઝમ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું કોણીય વિભાજન (angular dispersion) .....$^o$ છે.

એક સમબાજુ કાચના પ્રિઝમ, જેનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{2}$ છે, તેની એક સપાટી પર આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ એવી રીતે બહાર નીકળે છે કે તે બીજી સપાટીને સ્પર્શીને જાય છે. આપાતકોણનું મૂલ્ય કેટલું હશે? $(\sin 90^{\circ} = 1, \sin 30^{\circ} = 0.5, \sin 45^{\circ} = 1/\sqrt{2})$.

કાચનો વક્રીભવનાંક લાલ પ્રકાશ માટે $1.520$ અને વાદળી પ્રકાશ માટે $1.525$ છે. ધારો કે $D_1$ અને $D_2$ એ આ કાચના પ્રિઝમમાં અનુક્રમે લાલ અને વાદળી પ્રકાશ માટે લઘુત્તમ વિચલનકોણ છે. તો,

એક પ્રિઝમનો વક્રીભવનકારક કોણ $A$ છે. પ્રિઝમની બીજી વક્રીભવનકારક સપાટી પર ચાંદીનો ઢોળ ચડાવેલ છે. પ્રથમ વક્રીભવનકારક સપાટી પર $2A$ ના આપાતકોણે આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ બીજી સપાટી પર પહોંચે છે અને ત્યાં પરાવર્તન પામીને તે જ માર્ગે પાછું ફરે છે. પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક કેટલો હશે?

નાના ખૂણાવાળા પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $1.6$ છે. જો લઘુત્તમ વિચલન કોણ $4.2^{\circ}$ હોય, તો પ્રિઝમનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo