$r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ગોળા અને તેના કેન્દ્રમાં $q$ વિદ્યુતભાર હોય,તો તેના સાથે સંકળાયેલા ફ્લક્સ પરથી ગૌસનો નિયમ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતો એક ગોળો છે,જેની કેન્દ્રમાં $q$ બિંદુવત વિદ્યુતભાર રહેલો છે.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ગોળાને નાના ક્ષેત્રફળના ખંડોમાં વિભાજિત કરો.
ક્ષેત્રફળ ખંડ $\Delta \overrightarrow{S}$ માંથી પસાર થતું ફ્લક્સ,
$\Delta \phi = \overrightarrow{E} \cdot \Delta \overrightarrow{S} = E \Delta S \cos(0^{\circ}) = E \Delta S$
$r$ અંતરે રહેલા બિંદુવત વિદ્યુતભાર $q$ ને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્ર માટે કુલંબના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$E = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{r^{2}}$
વિદ્યુતક્ષેત્ર $\overrightarrow{E}$ અને ક્ષેત્રફળ સદિશ $\Delta \overrightarrow{S}$ એક જ દિશામાં (ત્રિજ્યાવર્તી બહારની તરફ) હોવાથી,
$\Delta \phi = \left( \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{r^{2}} \right) \Delta S$
ગોળામાંથી પસાર થતું કુલ ફ્લક્સ $\phi$ એ તમામ ક્ષેત્રફળ ખંડોમાંથી પસાર થતા ફ્લક્સનો સરવાળો છે:
$\phi = \sum \Delta \phi = \sum \left( \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0} r^{2}} \Delta S \right)$
$\phi = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0} r^{2}} \sum \Delta S$
અહીં $\sum \Delta S = S = 4 \pi r^{2}$ (ગોળાનું કુલ પૃષ્ઠફળ) હોવાથી,
$\phi = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0} r^{2}} \times 4 \pi r^{2} = \frac{q}{\varepsilon_{0}}$
આ બિંદુવત વિદ્યુતભાર માટે ગૌસનો નિયમ છે,જે દર્શાવે છે કે કોઈપણ બંધ પૃષ્ઠમાંથી પસાર થતું કુલ વિદ્યુત ફ્લક્સ તે પૃષ્ઠ દ્વારા ઘેરાયેલા કુલ વિદ્યુતભાર અને $\varepsilon_{0}$ ના ગુણોત્તર જેટલું હોય છે.

Explore More

Similar Questions

વિદ્યુત ફ્લક્સનું પારિમાણિક સૂત્ર . . . . . . છે.

સમાન મૂલ્ય $q$ ના ત્રણ ધન વિદ્યુતભારોને સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ પર મૂકવામાં આવે છે. પરિણામી બળરેખાઓને નીચેનામાંથી કઈ આકૃતિ દ્વારા દર્શાવી શકાય?

આપેલ વિદ્યુત ક્ષેત્ર રેખાઓની આકૃતિના આધારે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.

આકૃતિમાં વિદ્યુતભારો $A$ અને $B$ ને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રનું અવકાશીય વિતરણ દર્શાવેલ છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

$L$ મીટર બાજુ ધરાવતી એક ચોરસ સપાટી કાગળના સમતલમાં છે. એક સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E} \text{ (V/m)}$,જે પણ કાગળના સમતલમાં છે,તે ફક્ત ચોરસ સપાટીના નીચેના અડધા ભાગ સુધી મર્યાદિત છે,(આકૃતિ જુઓ). સપાટી સાથે સંકળાયેલ $SI$ એકમોમાં વિદ્યુત ફ્લક્સ કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo