ડાયપોલની અક્ષ પરના કોઈ બિંદુએ ડાયપોલને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રનું સમીકરણ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક વિદ્યુત ડાયપોલ $+q$ અને $-q$ વિદ્યુતભારો ધરાવે છે જે એકબીજાથી $2a$ અંતરે છે. ડાયપોલના કેન્દ્ર $O$ થી $r$ અંતરે અક્ષ પર બિંદુ $P$ છે.
$+q$ વિદ્યુતભારને કારણે બિંદુ $P$ પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$\overrightarrow{E}_{+q} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{(r-a)^{2}} \hat{p}$
$-q$ વિદ્યુતભારને કારણે બિંદુ $P$ પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$\overrightarrow{E}_{-q} = -\frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{(r+a)^{2}} \hat{p}$
બિંદુ $P$ પરનું કુલ વિદ્યુતક્ષેત્ર આ ક્ષેત્રોનો સદિશ સરવાળો છે:
$\overrightarrow{E} = \overrightarrow{E}_{+q} + \overrightarrow{E}_{-q} = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0}} \left[ \frac{1}{(r-a)^{2}} - \frac{1}{(r+a)^{2}} \right] \hat{p}$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$\overrightarrow{E} = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0}} \left[ \frac{(r+a)^{2} - (r-a)^{2}}{(r^{2}-a^{2})^{2}} \right] \hat{p} = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0}} \left[ \frac{4ar}{(r^{2}-a^{2})^{2}} \right] \hat{p}$
ડાયપોલ મોમેન્ટ $p = q(2a)$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$\overrightarrow{E} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{2pr}{(r^{2}-a^{2})^{2}} \hat{p}$
ટૂંકી ડાયપોલ માટે જ્યાં $r >> a$,ત્યારે $r^{2}-a^{2} \approx r^{2}$ લેતા:
$\overrightarrow{E} \approx \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{2pr}{r^{4}} \hat{p} = \frac{2p}{4 \pi \varepsilon_{0} r^{3}} \hat{p}$

Explore More

Similar Questions

ટૂંકા ઇલેક્ટ્રિક ડાયપોલને કારણે તેના મધ્યબિંદુથી $r$ અંતરે અક્ષીય રેખા પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર,ડાયપોલના મધ્યબિંદુથી વિષુવવૃત્તીય રેખા પર $2r$ અંતરે રહેલા વિદ્યુતક્ષેત્ર કરતાં $x$ ગણું છે. તો,$x$ નું મૂલ્ય શોધો.

એક વિદ્યુત ડાઈપોલ માટે, જો દરેક વિદ્યુતભારનું મૂલ્ય $10^{-10} \, \text{stC}$ હોય અને તેમની વચ્ચેનું અંતર $1 \, \mathring{A}$ હોય, તો ડાઈપોલ મોમેન્ટ કેટલી થાય?

જો વિદ્યુત ડાયપોલની અક્ષ પર $x$ અંતરે વિદ્યુતક્ષેત્ર અને તેની વિષુવવૃત્તીય રેખા પર $y$ અંતરે વિદ્યુતક્ષેત્ર સમાન હોય,તો $x : y$ નો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

Difficult
View Solution

એક વિદ્યુત ડાયપોલને $2 \times 10^5\,N C^{-1}$ તીવ્રતા ધરાવતા વિદ્યુતક્ષેત્ર સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે મૂકવામાં આવે છે. તે $4\,N m$ જેટલું ટોર્ક અનુભવે છે. જો ડાયપોલની લંબાઈ $2\,cm$ હોય,તો ડાયપોલ પરના વિદ્યુતભારનું મૂલ્ય શોધો. ($,mC$ માં)

બે વિદ્યુતભારો $+q$ અને $-q$ ને એક સમાન વિદ્યુતક્ષેત્રમાં $a$ અંતરે મૂકવામાં આવ્યા છે. આ સંયોજનની ડાયપોલ મોમેન્ટ $2qa(\cos \theta \hat{i} + \sin \theta \hat{j})$ છે, જ્યાં $\theta$ એ ક્ષેત્રની દિશા અને બે વિદ્યુતભારોને જોડતી રેખા વચ્ચેનો ખૂણો છે. નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo