જુદા જુદા ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર (impact parameter) માટે $\alpha$-કણનો ગતિપથ દર્શાવો અને તેનો ઉપયોગ કરીને રધરફોર્ડે ન્યુક્લિયસના કદની ઉપરની મર્યાદા કેવી રીતે નક્કી કરી તે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર $b$ એ ન્યુક્લિયસના કેન્દ્રથી $\alpha$-કણના પ્રારંભિક વેગ સદિશનું લંબ અંતર છે. $\alpha$-કણનો ગતિપથ આ ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર $b$ પર આધાર રાખે છે.
$\alpha$-કણોના આપેલ કિરણાવલી (beam) માં ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર $b$ નું વિતરણ હોય છે,જેના કારણે કિરણાવલી વિવિધ દિશાઓમાં અલગ-અલગ સંભાવનાઓ સાથે પ્રકીર્ણન પામે છે. કિરણાવલીમાં તમામ કણો લગભગ સમાન ગતિઊર્જા ધરાવે છે.
$\alpha$-કણનો ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર $b$ જેટલો નાનો,તેટલો તે ન્યુક્લિયસની વધુ નજીકથી પસાર થાય છે,પરિણામે પ્રકીર્ણન કોણ $\theta$ મોટો મળે છે.
હેડ-ઓન અથડામણના કિસ્સામાં,ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર ન્યૂનતમ $(b=0)$ હોય છે અને $\alpha$-કણ પાછો ફેંકાય છે $(\theta \cong \pi)$.
જેમ ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર $b$ વધે છે,તેમ પ્રકીર્ણન કોણ $\theta$ ઘટે છે. ખૂબ મોટા ઈમ્પેક્ટ પેરામીટર માટે,$\alpha$-કણ નોંધપાત્ર પ્રકીર્ણન વગર તેના મૂળ ગતિપથ પર આગળ વધે છે $(\theta \cong 0^{\circ})$.
માત્ર થોડાક જ આપાત કણો પાછા ફેંકાતા હોવાથી,તે સૂચવે છે કે હેડ-ઓન અથડામણ અનુભવતા $\alpha$-કણોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી છે. આનો અર્થ એ છે કે પરમાણુનું દળ અને ધન વીજભાર ખૂબ જ નાના કદમાં કેન્દ્રિત છે. તેથી,રધરફોર્ડ પ્રકીર્ણન એ ન્યુક્લિયસના કદની ઉપરની મર્યાદા નક્કી કરવા માટેની એક શક્તિશાળી પદ્ધતિ છે.
આ પ્રયોગ પરથી,રધરફોર્ડે ન્યુક્લિયસનું પરિમાણ $10^{-15} \ m$ થી $10^{-14} \ m$ ની વચ્ચે હોવાનું સૂચવ્યું હતું.

Explore More

Similar Questions

$5 \text{ MeV}$ ઊર્જા ધરાવતો $\alpha$-કણ સોનાના ન્યુક્લિયસ દ્વારા $180^{\circ}$ ના ખૂણે પ્રકીર્ણન પામે છે. નજીકના અભિગમનું અંતર (distance of closest approach) કયા ક્રમનું હશે?

$5 \, MeV$ ઊર્જા ધરાવતા $\alpha$-કણનું સ્થિર યુરેનિયમ ન્યુક્લિયસ દ્વારા $180^o$ ના ખૂણે પ્રકિર્ણન થાય છે. કણ અને યુરેનિયમ ન્યુક્લિયસ વચ્ચેનું લઘુતમ અંતર કેટલું હશે?

Difficult
View Solution

ગાઇગર-માર્સડેન પ્રયોગમાં $1^o$ કરતા વધુ વિચલન પામતા $\alpha$-કણોની ટકાવારી કેટલી છે ($\%$ માં)?

દરેક વિધાનના અંતે આપેલા સંકેતોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(a)$ થોમસનના મોડેલમાં પરમાણુનું કદ રધરફોર્ડના મોડેલમાં પરમાણુના કદ કરતાં .......... છે. (ઘણું મોટું/કોઈ તફાવત નથી/ઘણું નાનું)
$(b)$ .......... ની ધરા-સ્થિતિમાં ઇલેક્ટ્રોન સ્થાયી સંતુલનમાં હોય છે,જ્યારે .......... માં ઇલેક્ટ્રોન હંમેશા ચોખ્ખું (net) બળ અનુભવે છે. (થોમસનનું મોડેલ/રધરફોર્ડનું મોડેલ)
$(c)$ .......... પર આધારિત શાસ્ત્રીય પરમાણુનું પતન નિશ્ચિત છે. (થોમસનનું મોડેલ/રધરફોર્ડનું મોડેલ)
$(d)$ પરમાણુમાં .......... માં લગભગ સતત દળ વિતરણ હોય છે પરંતુ .......... માં અત્યંત અસમાન દળ વિતરણ હોય છે. (થોમસનનું મોડેલ/રધરફોર્ડનું મોડેલ)
$(e)$ પરમાણુનો ધન વીજભારિત ભાગ .......... માં મોટાભાગનું દળ ધરાવે છે. (રધરફોર્ડનું મોડેલ/બંને મોડેલ)

રધરફોર્ડનું પરમાણુ મોડેલ કયા પ્રયોગ પર આધારિત હતું?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo