વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ચુંબકીય ક્ષેત્ર માટે બાયો-સાવરનો નિયમ લખો અને સમજાવો. ચુંબકીય ક્ષેત્રની દિશા જણાવો અને તેનો એકમ વ્યાખ્યાયિત કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) બાયો-સાવરનો નિયમ: વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડ $I d \vec{l}$ થી $\vec{r}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુએ ઉદ્ભવતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર $d \vec{B}$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
$d \vec{B} = \frac{\mu_0}{4 \pi} \frac{I (d \vec{l} \times \vec{r})}{r^3} = \frac{\mu_0}{4 \pi} \frac{I d l \sin \theta}{r^2} \hat{r}$
બાયો-સાવરના નિયમ અનુસાર,ક્ષેત્રનું મૂલ્ય $d B$:
$(1)$ વાહકમાંથી વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહ $I$ ના સમપ્રમાણમાં છે: $d B \propto I$
$(2)$ વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડની લંબાઈ $|d \vec{l}|$ ના સમપ્રમાણમાં છે: $d B \propto d l$
$(3)$ $\sin \theta$ ના સમપ્રમાણમાં છે,જ્યાં $\theta$ એ $d \vec{l}$ અને $\vec{r}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે: $d B \propto \sin \theta$
$(4)$ બિંદુ $P$ ના વિદ્યુતપ્રવાહ ખંડથી અંતર $r$ ના વર્ગના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે: $d B \propto \frac{1}{r^2}$
આ બધા પરિબળોને જોડતા,$d B \propto \frac{I d l \sin \theta}{r^2}$,અથવા $d \vec{B} = \frac{\mu_0}{4 \pi} \frac{I (d \vec{l} \times \vec{r})}{r^3}$.
દિશા: $d \vec{B}$ ની દિશા $d \vec{l}$ અને $\vec{r}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ હોય છે,જે જમણા હાથના નિયમ દ્વારા નક્કી થાય છે.
એકમ: ચુંબકીય ક્ષેત્રનો $SI$ એકમ ટેસ્લા $(T)$ છે. $1 \text{ Tesla} = 1 \text{ Weber/meter}^2$.

Explore More

Similar Questions

આકૃતિમાં $I$ પ્રવાહ ધરાવતો એક વાહક દર્શાવેલ છે. બિંદુ $O$ (ત્રણેય ચાપનું સામાન્ય કેન્દ્ર) પર ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા કેટલી હશે?

$a$ બાજુવાળા ચોરસના આકારમાં રહેલો તાર $i$ જેટલો પ્રવાહ વહન કરે છે. તો, ચોરસના કેન્દ્ર પર ચુંબકીય પ્રેરણ કેટલું હશે? (મુક્ત અવકાશની ચુંબકીય પરમીએબિલિટી $= \mu_0$)

$5\,cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતી એક ગૂંચળાદાર વર્તુળાકાર કોઈલ તેના કેન્દ્ર પર $37.68 \times 10^{-4}\,T$ નું ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે. કોઈલમાંથી વહેતો પ્રવાહ $......A$ છે. [આપેલ છે,કોઈલમાં આંટાની સંખ્યા $100$ છે અને $\pi=3.14$]

$r_1$ અને $r_2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે સમકેન્દ્રીય અને એક જ સમતલમાં રહેલા વર્તુળાકાર લૂપમાં અનુક્રમે $i_1$ અને $i_2$ પ્રવાહ વિરુદ્ધ દિશામાં (એક ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં અને બીજો વિરુદ્ધ દિશામાં) વહે છે. લૂપના કેન્દ્ર પર ચુંબકીય પ્રેરણ એ માત્ર $i_1$ ને કારણે મળતા ચુંબકીય પ્રેરણ કરતા અડધું છે. જો $r_2 = 2r_1$ હોય,તો $i_2/i_1$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?

Difficult
View Solution

$q = 2 \, C$ વીજભાર ધરાવતો એક વીજભારિત કણ $A$,$v = 100 \, m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. જ્યારે તે આકૃતિમાં દર્શાવેલ દિશામાં વેગ સાથે બિંદુ $A$ માંથી પસાર થાય છે,ત્યારે આ ગતિશીલ વીજભારને કારણે બિંદુ $B$ પર ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા ....... $\mu T$ છે $(r = 2 \, m)$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo