ધારો કે $m$ દળનો એક દડો $v$ જેટલી પ્રારંભિક ઝડપ સાથે શિરોલંબ દિશામાં ઉપર ફેંકવામાં આવે છે. તેની ઝડપ સતત ઘટતી જાય છે જ્યાં સુધી તે શૂન્ય ન થાય. ત્યારબાદ,દડો નીચે પડવાનું શરૂ કરે છે અને જમીન પર અથડાય તે પહેલાં ફરીથી $v$ જેટલી ઝડપ પ્રાપ્ત કરે છે. આ સૂચવે છે કે દડાના પ્રારંભિક અને અંતિમ વેગમાનનું મૂલ્ય સમાન છે. તેમ છતાં,આ વેગમાન સંરક્ષણનું ઉદાહરણ નથી. સમજાવો શા માટે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ ફક્ત અલગ કરેલી (isolated) સિસ્ટમ માટે જ લાગુ પડે છે જ્યાં સિસ્ટમ પર કોઈ બાહ્ય બળ લાગતું ન હોય.
આ કિસ્સામાં,દડો એ અલગ કરેલી સિસ્ટમ નથી કારણ કે તેના પર પૃથ્વીનું બાહ્ય ગુરુત્વાકર્ષણ બળ સતત લાગે છે.
આ બાહ્ય બળ દડાના વેગમાં ફેરફાર કરે છે અને પરિણામે તેના વેગમાનમાં પણ ફેરફાર થાય છે.
તેથી,બાહ્ય બળ હાજર હોવાથી,માત્ર દડાનું વેગમાન સંરક્ષિત રહેતું નથી.

Explore More

Similar Questions

$5 \, g$ દળની એક ગોળી $120 \, m s^{-1}$ ની ઝડપે ગતિ કરતી એક સ્થિર લક્ષ્યમાં ઊંડે સુધી ઘૂસી જાય છે અને $0.01 \, s$ માં સ્થિર થાય છે. ગણતરી કરો: $(a)$ લક્ષ્યમાં ઘૂસવાનું અંતર,$(b)$ ગોળી પર લાગતું સરેરાશ બળ.

જો કોઈ બાહ્ય બળ તેને ધકેલતું કે ખેંચતું ન હોય,તો ઘર્ષણ દડાને પાછળની તરફ કેમ ગબડાવતું નથી?

$(a)$ પદાર્થના વેગમાનની વ્યાખ્યા આપો.
$(b)$ એક દડાને શિરોલંબ ઉપરની તરફ ફેંકવામાં આવે છે. તેના મહત્તમ ઊંચાઈના બિંદુએ તેનું વેગમાન કેટલું હશે?
$(c)$ વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ જણાવો.

$3 \times 10^{4} \text{ kg}$ દળ ધરાવતું એક સ્ટીમ એન્જિન,દરેક $2 \times 10^{4} \text{ kg}$ દળ ધરાવતા બે વેગન (ડબ્બા) ને $0.2 \text{ m s}^{-2}$ ના પ્રવેગથી ખેંચે છે. ઘર્ષણ બળને અવગણતા,નીચેનાની ગણતરી કરો:
$(i)$ એન્જિન દ્વારા લગાડવામાં આવતું બળ.
$(ii)$ દરેક વેગન દ્વારા અનુભવાતું બળ.

નીચે આપેલ વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે જણાવો:
કોઈપણ આંતરક્રિયામાં હંમેશા ઓછામાં ઓછા બે બળો કાર્યરત હોય છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo