માનવ આંખનું આશરે કોણીય વિભેદન $\phi = 5.8 \times 10^{-4} \, rad$ છે અને સામાન્ય ફોટોપ્રિન્ટર ઓછામાં ઓછા $300 \, dpi$ (ડોટ્સ પ્રતિ ઇંચ, $1 \, \text{ઇંચ } = 2.54 \, cm$) પર પ્રિન્ટ કરે છે। છપાયેલા પેજને કેટલા લઘુત્તમ અંતર $z$ પર રાખવું જોઈએ જેથી વ્યક્તિ અલગ-અલગ ટપકાં જોઈ ન શકે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે $S_{1}$ અને $S_{2}$ કાગળ પરના બે ક્રમિક ટપકાં છે.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ, ધારો કે બે ક્રમિક ટપકાં $S_{1}$ અને $S_{2}$ (આંખથી $Z$ અંતરે કાગળ પર) ના પ્રતિબિંબ આંખ દ્વારા સ્પષ્ટ અને અલગ જોઈ શકાય છે। અહીં $S_{1}$ અને $S_{2}$ વચ્ચેનું અંતર $d_{m}$ ને આંખની 'રેખીય વિભેદન સીમા' કહેવામાં આવે છે અને ખૂણો $\alpha_{\min} = \phi$ ને આંખની 'કોણીય વિભેદન સીમા' કહેવામાં આવે છે.
રેડિયનમાં ખૂણાના માપની વ્યાખ્યા મુજબ:
$\text{ખૂણો} = \frac{\text{ચાપ}}{\text{ત્રિજ્યા}}$
તેથી, $\alpha_{\min} = \frac{d_{m}}{Z}$
આપેલ છે કે પ્રિન્ટર $2.54 \, cm$ દીઠ $300 \, \text{ડોટ્સ}$ પ્રિન્ટ કરે છે, તેથી બે ક્રમિક ટપકાં વચ્ચેનું અંતર:
$d_{m} = \frac{2.54 \, cm}{300} \approx 8.467 \times 10^{-3} \, cm$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$Z = \frac{d_{m}}{\phi} = \frac{2.54 \, cm / 300}{5.8 \times 10^{-4} \, rad}$
$Z = \frac{2.54}{300 \times 5.8 \times 10^{-4}} \, cm$
$Z = \frac{2.54}{0.174} \, cm \approx 14.6 \, cm$
જો કાગળને $14.6 \, cm$ થી વધુ અંતરે રાખવામાં આવે, તો $S_{1}$ અને $S_{2}$ ના પ્રતિબિંબ અલગ જોઈ શકાતા નથી। તેથી, જરૂરી લઘુત્તમ અંતર $Z = 14.6 \, cm$ છે।

Explore More

Similar Questions

ટેલિસ્કોપની વિભેદન શક્તિ (Resolving power) શેમાં વધારો કરીને વધારી શકાય છે?

એક ઓપ્ટિકલ સાધનમાં વપરાતી પ્રકાશની તરંગલંબાઈ $\lambda_1 = 4000 \; \mathring{A}$ અને $\lambda_2 = 5000 \; \mathring{A}$ છે,તો તેમની સંબંધિત રિઝોલ્વિંગ પાવર ($\lambda_1$ અને $\lambda_2$ ને અનુરૂપ) નો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

ટેલિસ્કોપના ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સનો વ્યાસ $250\, cm$ છે. દૂરની વસ્તુમાંથી આવતા $600\, nm$ તરંગલંબાઇના પ્રકાશ માટે, ટેલિસ્કોપની વિભેદન સીમા (limit of resolution) કોની નજીક છે?

$200 \,cm$ વ્યાસ ધરાવતા ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સવાળા ટેલિસ્કોપની મદદથી, એવું સાબિત થાય છે કે તારામાંથી આવતા $6400 \text{ Å}$ તરંગલંબાઇના પ્રકાશને સરળતાથી રિઝોલ્વ કરી શકાય છે। તો, રિઝોલ્યુશનની મર્યાદા કેટલી હશે?

જો માઇક્રોસ્કોપને હવામાં રાખવામાં આવે,તો બે પદાર્થો વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર જે અલગ જોઈ શકાય છે તે $6 \mu m$ છે. જો તેને $1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાં રાખવામાં આવે,તો બે પદાર્થોને અલગ જોવા માટેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું હશે ($\mu m$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo