ચોક્કસ વાયુની પ્રારંભિક અવસ્થા $(P_i, V_i, T_i)$ છે. તેનું કદ $V_f$ થાય ત્યાં સુધી તેનું વિસ્તરણ થાય છે. નીચેના બે કિસ્સાઓ ધ્યાનમાં લો:
$(a)$ વિસ્તરણ અચળ તાપમાને થાય છે.
$(b)$ વિસ્તરણ અચળ દબાણે થાય છે.
દરેક કિસ્સા માટે $P-V$ આલેખ દોરો. આ બે કિસ્સાઓમાંથી કયા કિસ્સામાં વાયુ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય વધારે છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(B) આ પરિસ્થિતિ આપેલ $P-V$ આલેખમાં દર્શાવેલ છે,જ્યાં દરેક પ્રક્રિયા માટે ફેરફાર દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
પ્રક્રિયા $1$ સમદાબી વિસ્તરણ (અચળ દબાણ) દર્શાવે છે અને પ્રક્રિયા $2$ સમતાપી વિસ્તરણ (અચળ તાપમાન) દર્શાવે છે.
વિસ્તરણ દરમિયાન વાયુ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય $P-V$ વક્રની નીચેના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોવાથી,આપણે બંને વક્રોની નીચેના ક્ષેત્રફળની સરખામણી કરીએ છીએ.
આલેખ પરથી,પ્રક્રિયા $1$ (સમદાબી) માટેના વક્રની નીચેનું ક્ષેત્રફળ એ પ્રક્રિયા $2$ (સમતાપી) માટેના વક્રની નીચેના ક્ષેત્રફળ કરતા સ્પષ્ટપણે મોટું છે.
તેથી,સમદાબી પ્રક્રિયા (કિસ્સો $b$) માં વાયુ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય વધારે છે.

Explore More

Similar Questions

નીચેના વિધાનો સાચા છે કે ખોટા તે તપાસો:
$1.$ એડિબેટિક પ્રક્રિયા માટે,$T V^{\gamma - 1} = \text{અચળ}$.
$2.$ બેટરી ચાર્જ કરવાની પ્રક્રિયા એ પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા છે.
$3.$ ઊંચાઈએથી પાણીનું પડવું એ પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા છે.
$4.$ આંતરિક ઉર્જા,કદ અને દળ એ તીવ્ર (intensive) ચલ છે,જ્યારે દબાણ,તાપમાન અને ઘનતા એ વિસ્તૃત (extensive) ચલ છે.

$735\,J$ ઉષ્મા ઊર્જા એક દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુને આપવામાં આવે છે,જેથી વાયુ અચળ દબાણે વિસ્તરણ પામે છે. દરેક વાયુનો અણુ આંતરિક અક્ષની આસપાસ ફરે છે પરંતુ દોલન કરતો નથી. વાયુની આંતરિક ઊર્જામાં થતો વધારો $..........\,J$ હશે.

ધારો કે એક આદર્શ વાયુ ($n$ મોલ) $P = f(V)$ પ્રક્રિયા દ્વારા વિસ્તરણ પામે છે જે $(V_0, P_0)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે. જો $P = f(V)$ વક્રનો ઢાળ $(V_0, P_0)$ માંથી પસાર થતા સમોષ્મી વક્રના ઢાળ કરતા વધારે હોય,તો સાબિત કરો કે વાયુ $(V_0, P_0)$ આગળ ઉષ્માનું શોષણ કરે છે.

અચળ દબાણે દ્વિપરમાણ્વીય વાયુને ઉષ્મા આપવામાં આવે છે. તો $\Delta Q : \Delta U : \Delta W$ નો ગુણોત્તર . . . . . . છે.

જો ${C_V} = 4.96 \text{ cal/mole K}$ હોય,તો આ વાયુના $2 \text{ moles}$ નું તાપમાન $340 \text{ K}$ થી વધારીને $342 \text{ K}$ કરવામાં આવે ત્યારે આંતરિક ઉર્જામાં થતો વધારો ....... $\text{cal}$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo