અવાજ ઉત્પન્ન કરતો સ્ત્રોત અને અવલોકનકાર બંને અવાજના તરંગોના પ્રસરણની દિશામાં ગતિ કરી રહ્યા છે. જો અવાજ,સ્ત્રોત અને અવલોકનકારના વેગ અનુક્રમે $v$,$v_s$ અને $v_o$ હોય,તો અવલોકનકાર દ્વારા સંભળાતી આભાસી આવૃત્તિ કેટલી હશે? ($n =$ અવાજની આવૃત્તિ)

વિધાન $-1$: શ્રોતાની ગતિને કારણે,સ્થિર ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત ધ્વનિ તરંગોની આવૃત્તિ (જે શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-2$: ઉદગમની ગતિને કારણે,સ્થિર શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થતા ધ્વનિ તરંગોની તરંગલંબાઈ (ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-3$: જો શ્રોતા અને ઉદગમ બંને ગતિ કરતા હોય,તો અવલોકિત આવૃત્તિ ઉદગમની મૂળ આવૃત્તિ કરતા અલગ જ હોવી જોઈએ.
ઉપરોક્ત તમામ કિસ્સાઓ માટે ઉદગમ અથવા શ્રોતાની ગતિને હંમેશા તેમને જોડતી રેખા પર ગણો.

$334 \, Hz$ ની આવૃત્તિ ધરાવતો સ્થિર ધ્વનિ સ્ત્રોત $S$ અને એક સ્થિર અવલોકનકાર $O$ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $2 \, m/s$ ના વેગથી સ્ત્રોતથી દૂર જતી પરાવર્તક સપાટીની નજીક મૂકવામાં આવ્યા છે. જો હવામાં ધ્વનિ તરંગોનો વેગ $V = 330 \, m/s$ હોય,તો અવલોકનકાર દ્વારા સંભળાતા પડઘાની આભાસી આવૃત્તિ ... $Hz$ છે.

$540 Hz$ આવૃત્તિ ધરાવતી એક સીટી $2 m$ ત્રિજ્યાના સમક્ષિતિજ વર્તુળમાં $15 rad/s$ ની કોણીય ઝડપે ફરે છે. વર્તુળના કેન્દ્રની સાપેક્ષમાં સ્થિર રહેલા શ્રોતા દ્વારા સંભળાતી મહત્તમ આવૃત્તિ કેટલી હશે ($Hz$ માં)? (હવામાં ધ્વનિનો વેગ $= 330 m/s$)

$450 \text{ cycles/sec}$ ની આવૃત્તિ ધરાવતો ધ્વનિનો સ્ત્રોત $34 \text{ m/sec}$ ની ઝડપે સ્થિર અવલોકનકાર તરફ ગતિ કરી રહ્યો છે. જો ધ્વનિની ઝડપ $340 \text{ m/sec}$ હોય,તો આભાસી આવૃત્તિ ..... $\text{cycles/sec}$ હશે.

એક ટ્રેન $10 \,ms^{-1}$ ની ઝડપે પ્લેટફોર્મ તરફ આવી રહી છે અને $340 \,Hz$ આવૃત્તિની સીટી વગાડી રહી છે। પ્લેટફોર્મ પર ઉભેલા સ્થિર અવલોકનકાર દ્વારા સાંભળવામાં આવતી સીટીની આવૃત્તિ કેટલી હશે ($\,Hz$ માં)? (ધ્વનિની ઝડપ $= 340 \,ms^{-1}$ આપેલ છે)