બેટરીનો આંતરિક અવરોધ માપવા માટે પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ થાય છે. $R = 10 \ \Omega$ માટે,સંતુલન બિંદુ $\ell = 500 \ cm$ પર જોવા મળે છે અને $R = 1 \ \Omega$ માટે,સંતુલન બિંદુ $\ell = 400 \ cm$ પર જોવા મળે છે. બેટરીનો આંતરિક અવરોધ આશરે કેટલો હશે ($\Omega$ માં)?

બાજુની આકૃતિ લેકલાન્શે કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવા માટે પોટેન્શિયોમીટર પ્રયોગના જોડાણો દર્શાવે છે. જ્યારે કોષ ઓપન સર્કિટમાં હોય ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયરની સંતુલન લંબાઈ $3.4 \, m$ છે અને કી $K_2$ બંધ કરવા પર સંતુલન લંબાઈ $1.7 \, m$ થાય છે. જો અવરોધ $R$ જેમાંથી પ્રવાહ ખેંચાય છે તે $10 \, \Omega$ હોય,તો કોષનો આંતરિક અવરોધ .............. $\Omega$ છે.

સ્થિતિમાનના તફાવત (potential difference) ના માપન માટે,વોલ્ટમીટરની સરખામણીમાં પોટેન્શિયોમીટરને વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે:

એક કોષને $10 \, \Omega$ ના અવરોધ દ્વારા શોર્ટ-સર્કિટ કર્યા વગર અને કર્યા પછી પોટેન્શિયોમીટરના તાર પર અનુક્રમે $110 \, cm$ અને $100 \, cm$ લંબાઈ પર બેલેન્સ કરી શકાય છે. તેનો આંતરિક અવરોધ ............... $\Omega$ છે.

$100\, cm$ લંબાઈનો એક તાર $2\, V$ emf અને અવગણ્ય આંતરિક અવરોધ ધરાવતા કોષ સાથે જોડાયેલ છે. તારનો અવરોધ $3\, \Omega$ છે. $1\, mV/cm$ નો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી વધારાનો અવરોધ ............. $\Omega$ છે.

પોટેન્શિયોમીટરના પ્રયોગમાં,$E_1$ અને $E_2$ e.m.f. ધરાવતા બે કોષો શ્રેણીમાં જોડાયેલા છે $(E_1 > E_2)$,ત્યારે તારની સંતુલન લંબાઈ $64 \ cm$ મળે છે. જો $E_2$ ની ધ્રુવીયતા ઉલટાવવામાં આવે,તો સંતુલન લંબાઈ $32 \ cm$ થાય છે. તો $E_1 / E_2$ નો ગુણોત્તર શોધો.