$1.5 \; \mu C$ અને $2.5 \; \mu C$ ના વિદ્યુતભારો ધરાવતા બે નાના ગોળાઓ એકબીજાથી $30 \; cm$ અંતરે રહેલા છે. નીચેના કિસ્સાઓમાં વિદ્યુતસ્થિતિમાન અને વિદ્યુતક્ષેત્ર શોધો:
$(a)$ બંને વિદ્યુતભારોને જોડતી રેખાના મધ્યબિંદુ પર,અને
$(b)$ આ મધ્યબિંદુમાંથી પસાર થતા અને રેખાને લંબ સમતલમાં મધ્યબિંદુથી $10 \; cm$ દૂર આવેલા બિંદુ પર.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે વિદ્યુતભારો $q_{1} = 1.5 \; \mu C$ અને $q_{2} = 2.5 \; \mu C$ અનુક્રમે બિંદુ $A$ અને $B$ પર છે. તેમની વચ્ચેનું અંતર $d = 30 \; cm = 0.3 \; m$ છે.
$(a)$ મધ્યબિંદુ $O$ પર:
દરેક વિદ્યુતભારથી અંતર $r = d/2 = 0.15 \; m$ છે.
વિદ્યુતસ્થિતિમાન $V = \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} \left( \frac{q_{1}}{r} + \frac{q_{2}}{r} \right) = (9 \times 10^{9}) \times \frac{10^{-6}}{0.15} (1.5 + 2.5) = 2.4 \times 10^{5} \; V$.
વિદ્યુતક્ષેત્ર $E = \left| \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} \frac{q_{2}}{r^{2}} - \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} \frac{q_{1}}{r^{2}} \right| = \frac{9 \times 10^{9} \times 10^{-6}}{(0.15)^{2}} (2.5 - 1.5) = 4 \times 10^{5} \; V/m$.
$(b)$ બિંદુ $Z$ પર (મધ્યબિંદુથી $10 \; cm$ દૂર):
અંતર $AZ = BZ = \sqrt{(0.15)^{2} + (0.1)^{2}} = \sqrt{0.0325} \approx 0.18 \; m$.
વિદ્યુતસ્થિતિમાન $V = \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} \left( \frac{q_{1}}{AZ} + \frac{q_{2}}{BZ} \right) = \frac{9 \times 10^{9} \times 10^{-6}}{0.18} (1.5 + 2.5) = 2.0 \times 10^{5} \; V$.
વિદ્યુતક્ષેત્રના ઘટકો: $E_{A} \approx 4.15 \times 10^{5} \; V/m$,$E_{B} \approx 6.92 \times 10^{5} \; V/m$.
પરિણામી $E = \sqrt{E_{A}^{2} + E_{B}^{2} + 2 E_{A} E_{B} \cos(2\theta)} \approx 6.6 \times 10^{5} \; V/m$.

Explore More

Similar Questions

$10$ બાજુઓ ધરાવતા નિયમિત બહુકોણમાં,દરેક ખૂણો કેન્દ્રથી $R$ અંતરે છે. $9$ ખૂણાઓ પર સમાન વિદ્યુતભારો $q$ મૂકવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્ર પર,વિદ્યુતક્ષેત્રનું મૂલ્ય $E$ અને સ્થિતિમાન $V$ છે. ગુણોત્તર $\frac{V}{E}$ કેટલો થાય?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $L$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણના ખૂણાઓ પર ત્રણ બિંદુવત વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે.

Difficult
View Solution

સ્તંભ $II$ એ સ્તંભ $I$ માં આપેલ વિદ્યુતભાર વિતરણના કેન્દ્રથી અંતર વિરુદ્ધ વિદ્યુતક્ષેત્રના મૂલ્યના આલેખને અનુરૂપ છે. સ્તંભ $I$ ની વસ્તુઓને સ્તંભ $II$ ના અનુરૂપ આલેખ સાથે જોડો.
સ્તંભ-$I$ સ્તંભ-$II$
$(A)$ રીંગ તેની અક્ષ પર $(P)$ $r > 0$ અંતરે મહત્તમ મૂલ્ય ધરાવતો આલેખ
$(B)$ સમાન રીતે વિદ્યુતભારીત નક્કર ગોળો $(Q)$ $r < R$ માટે રેખીય રીતે વધતો અને $r > R$ માટે $1/r^2$ મુજબ ઘટતો આલેખ
$(C)$ સમાન રીતે વિદ્યુતભારીત ગોળીય કવચ $(R)$ $r < R$ માટે શૂન્ય ક્ષેત્ર અને $r > R$ માટે $1/r^2$ મુજબ ઘટતો આલેખ
$(D)$ લંબ દ્વિભાજક પર $+Q$ અને $-Q$ વિદ્યુતભારનું સંયોજન $(S)$ કેન્દ્ર પર મહત્તમ અને અંતર વધતા ઘટતો આલેખ

$X$-અક્ષની ધન દિશાને સમાંતર સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $E$ માં એક બિંદુવત વિદ્યુતભાર $q$ બિંદુ $P$ થી $S$ તરફ $PQRS$ માર્ગે ગતિ કરે છે. $P, Q, R,$ અને $S$ બિંદુઓના યામ અનુક્રમે $(a, b, 0), (2a, 0, 0), (a, -b, 0)$ અને $(0, 0, 0)$ છે. આ પ્રક્રિયામાં વિદ્યુતક્ષેત્ર વડે થતું કાર્ય શોધો.

Difficult
View Solution

$R$ ત્રિજ્યા અને $Q$ વિદ્યુતભાર ધરાવતા સમાન રીતે વિદ્યુતભારીત અર્ધગોળાકાર કવચનો વિચાર કરો. જો બિંદુ $A (0, 0, -z_0)$ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec E$ હોય,તો બિંદુ $B (0, 0, z_0)$ પર વિદ્યુતક્ષેત્ર શોધો,જ્યાં $z_0 < R$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo