सारणिकों के गुणधर्मों का उपयोग करके सिद्ध कीजिए कि:
$\left|\begin{array}{ccc}3 a & -a+b & -a+c \\ -b+a & 3 b & -b+c \\ -c+a & -c+b & 3 c\end{array}\right|=3(a+b+c)(a b+b c+c a)$

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) माना $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}3 a & -a+b & -a+c \\ -b+a & 3 b & -b+c \\ -c+a & -c+b & 3 c\end{array}\right|$.
$C_{1} \rightarrow C_{1}+C_{2}+C_{3}$ लागू करने पर:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}a+b+c & -a+b & -a+c \\ a+b+c & 3 b & -b+c \\ a+b+c & -c+b & 3 c\end{array}\right|$.
$C_{1}$ से $(a+b+c)$ उभयनिष्ठ लेने पर:
$\Delta = (a+b+c) \left|\begin{array}{ccc}1 & -a+b & -a+c \\ 1 & 3 b & -b+c \\ 1 & -c+b & 3 c\end{array}\right|$.
$R_{2} \rightarrow R_{2}-R_{1}$ और $R_{3} \rightarrow R_{3}-R_{1}$ लागू करने पर:
$\Delta = (a+b+c) \left|\begin{array}{ccc}1 & -a+b & -a+c \\ 0 & 2 b+a & a-b \\ 0 & a-c & 2 c+a\end{array}\right|$.
$C_{1}$ के अनुदिश विस्तार करने पर:
$\Delta = (a+b+c) [ (2 b+a)(2 c+a) - (a-b)(a-c) ]$.
कोष्ठक के अंदर के व्यंजक को सरल करने पर:
$= (a+b+c) [ (4bc + 2ab + 2ac + a^2) - (a^2 - ac - ab + bc) ]$
$= (a+b+c) [ 4bc + 2ab + 2ac + a^2 - a^2 + ac + ab - bc ]$
$= (a+b+c) [ 3ab + 3bc + 3ac ]$
$= 3(a+b+c)(ab + bc + ca)$.
अतः,परिणाम सिद्ध हुआ।

Explore More

Similar Questions

सारणिक का मान ज्ञात कीजिए: $\left| \begin{array}{ccc} \sin^2 x & \cos^2 x & 1 \\ \cos^2 x & \sin^2 x & 1 \\ -10 & 12 & 2 \end{array} \right|$

मान लीजिए $D = \begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix}$ और $D' = \begin{vmatrix} a_1 + pb_1 & b_1 + qc_1 & c_1 + ra_1 \\ a_2 + pb_2 & b_2 + qc_2 & c_2 + ra_2 \\ a_3 + pb_3 & b_3 + qc_3 & c_3 + ra_3 \end{vmatrix}$,तो

Difficult
View Solution

सारणिक का विस्तार किए बिना,सिद्ध कीजिए कि $\left|\begin{array}{lll}a & a^{2} & b c \\ b & b^{2} & c a \\ c & c^{2} & a b\end{array}\right|=\left|\begin{array}{lll}1 & a^{2} & a^{3} \\ 1 & b^{2} & b^{3} \\ 1 & c^{2} & c^{3}\end{array}\right|$

सारणिक $\left|\begin{array}{ccc}a+b & a+2b & a+3b \\ a+2b & a+3b & a+4b \\ a+4b & a+5b & a+6b\end{array}\right|$ का मान है

मान लीजिए कि एक $3 \times 3$ आव्यूह $A$ का सारणिक $6$ है। यदि $B$ एक आव्यूह है जिसे $B = 5A^2$ द्वारा परिभाषित किया गया है,तो $B$ का सारणिक क्या है:

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo