અપરરૂપો (Allotropes) એટલે શું? કાર્બનના બે અપરરૂપો,હીરો (diamond) અને ગ્રેફાઇટ (graphite) ની રચના દોરો. આ બે અપરરૂપોના ભૌતિક ગુણધર્મો પર તેમની રચનાની શું અસર થાય છે?

(N/A) અપરરૂપતા એટલે એક જ તત્વનું એક કરતા વધુ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ,જે સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે પરંતુ ભૌતિક ગુણધર્મો અલગ હોય છે. તત્વના વિવિધ સ્વરૂપોને અપરરૂપો કહેવામાં આવે છે.
હીરો (Diamond):
હીરામાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^{3}$ સંકરણ ધરાવે છે અને સખત $3-D$ ટેટ્રાહેડ્રલ નેટવર્કમાં અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે. આ રચના તેને ખૂબ જ સખત પદાર્થ બનાવે છે. હકીકતમાં,હીરો કુદરતી રીતે મળી આવતા સૌથી સખત પદાર્થોમાંનો એક છે. તેનો ઉપયોગ ઘર્ષક તરીકે અને કાપવાના સાધનોમાં થાય છે.
ગ્રેફાઇટ (Graphite):
તેમાં $sp^{2}$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે,જે ષટ્કોણીય સ્તરોના સ્વરૂપમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. આ સ્તરો નબળા વાન્ડર વાલ્સ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે. આ સ્તરો એકબીજા પર સરકી શકે છે,જે ગ્રેફાઇટને નરમ અને લપસણું બનાવે છે. તેથી,તેનો ઉપયોગ લુબ્રિકન્ટ તરીકે થાય છે.