ડોપ્લર અસર એટલે શું? તેનું ઉદાહરણ લખો અને તેનું વિશ્લેષણ કેવી રીતે કરી શકાય તે સમજાવો.

(N/A) ડોપ્લર અસર એ એવી ઘટના છે જેમાં તરંગના ઉદગમ અને અવલોકનકાર વચ્ચેની સાપેક્ષ ગતિને કારણે તરંગની અવલોકિત આવૃત્તિમાં ફેરફાર થાય છે.
ઉદાહરણ: જ્યારે ઝડપથી ગતિ કરતી ટ્રેન અવલોકનકારથી દૂર જાય છે,ત્યારે તેની સીટીનો પીચ (અથવા આવૃત્તિ) ઘટતો જણાય છે. તેનાથી વિપરીત,જ્યારે અવલોકનકાર સ્થિર ધ્વનિના ઉદગમ તરફ ઉચ્ચ ઝડપે ગતિ કરે છે,ત્યારે સંભળાતા ધ્વનિનો પીચ ઉદગમની વાસ્તવિક આવૃત્તિ કરતા વધારે જણાય છે.
વિશ્લેષણ: ડોપ્લર અસર એ તરંગની ઘટના છે જે ધ્વનિ અને વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો બંને માટે લાગુ પડે છે. આપણે ત્રણ મુખ્ય પરિસ્થિતિઓમાં આવૃત્તિના ફેરફારોનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$(1)$ અવલોકનકાર સ્થિર હોય પણ ઉદગમ ગતિ કરતું હોય.
$(2)$ અવલોકનકાર ગતિ કરતો હોય પણ ઉદગમ સ્થિર હોય.
$(3)$ અવલોકનકાર અને ઉદગમ બંને માધ્યમની સાપેક્ષમાં ગતિ કરતા હોય.