સીમિત પ્રક્રિયક (Limiting Reagent) વિશે લખો.
(N/A) ઘણીવાર,જ્યારે પ્રક્રિયકો સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ દ્વારા જરૂરી જથ્થામાં હાજર ન હોય ત્યારે પ્રતિક્રિયાઓ કરવામાં આવે છે.
આવી પરિસ્થિતિઓમાં,એક પ્રક્રિયક બીજા કરતા વધારે પ્રમાણમાં હોય છે. જે પ્રક્રિયક ઓછા પ્રમાણમાં હાજર હોય છે તે થોડા સમય પછી વપરાઈ જાય છે અને ત્યારબાદ બીજા પ્રક્રિયકનો ગમે તેટલો જથ્થો હાજર હોય તો પણ કોઈ આગળની પ્રતિક્રિયા થતી નથી.
તેથી,જે પ્રક્રિયક વપરાઈ જાય છે,તે બનતી નીપજના જથ્થાને મર્યાદિત કરે છે અને તેથી તેને સીમિત પ્રક્રિયક (Limiting Reagent) કહેવામાં આવે છે.
આવી પરિસ્થિતિઓમાં,એક પ્રક્રિયક બીજા કરતા વધારે પ્રમાણમાં હોય છે. જે પ્રક્રિયક ઓછા પ્રમાણમાં હાજર હોય છે તે થોડા સમય પછી વપરાઈ જાય છે અને ત્યારબાદ બીજા પ્રક્રિયકનો ગમે તેટલો જથ્થો હાજર હોય તો પણ કોઈ આગળની પ્રતિક્રિયા થતી નથી.
તેથી,જે પ્રક્રિયક વપરાઈ જાય છે,તે બનતી નીપજના જથ્થાને મર્યાદિત કરે છે અને તેથી તેને સીમિત પ્રક્રિયક (Limiting Reagent) કહેવામાં આવે છે.
Explore More
Similar Questions
$50 \, c.c.$ $O_2$ અને $50 \, c.c.$ $H_2$ ધરાવતા મિશ્રણમાંથી વિદ્યુત વિભાર પસાર કરવામાં આવે છે. $(i)$ ઓરડાના તાપમાને અને $(ii)$ $110 \, ^oC$ તાપમાને બનતા વાયુઓનું કદ કેટલું હશે?
Difficult
View Solutionનાઈટ્રિક એસિડના ઉત્પાદન માટે ઓસ્ટવાલ્ડની પ્રક્રિયામાં,પ્રથમ પગલામાં એમોનિયા વાયુનું ઓક્સિજન વાયુ દ્વારા ઓક્સિડેશન થઈને નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ વાયુ અને વરાળ મળે છે. જો $10.00 \ g$ એમોનિયા અને $20.00 \ g$ ઓક્સિજનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે,તો નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડનું મહત્તમ વજન કેટલું મેળવી શકાય?
Medium
View Solutionપ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝની તટસ્થીકરણ ઉષ્મા $13.7 \ kcal$ છે. જ્યારે $0.6 \ mole$ $HCl$ ના દ્રાવણને $0.25 \ mole$ $NaOH$ માં ઉમેરવામાં આવે ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્મા કેટલી હશે ($kcal$ માં)?
MediumWBJEE 2018
View Solutionપ્રક્રિયા $A + B_2 \rightarrow AB_2$ માં,નીચેના પ્રક્રિયા મિશ્રણોમાં સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) ઓળખો:
$(i)$ $300$ પરમાણુ $A + 200$ અણુ $B_2$
$(ii)$ $2 \ mol \ A + 3 \ mol \ B_2$
$(iii)$ $100$ પરમાણુ $A + 100$ અણુ $B_2$
$(iv)$ $5 \ mol \ A + 2.5 \ mol \ B_2$
$(v)$ $2.5 \ mol \ A + 5 \ mol \ B_2$
$(i)$ $300$ પરમાણુ $A + 200$ અણુ $B_2$
$(ii)$ $2 \ mol \ A + 3 \ mol \ B_2$
$(iii)$ $100$ પરમાણુ $A + 100$ અણુ $B_2$
$(iv)$ $5 \ mol \ A + 2.5 \ mol \ B_2$
$(v)$ $2.5 \ mol \ A + 5 \ mol \ B_2$
Medium
View Solutionફોસ્ફોરિક એસિડનું ઉત્પાદન ફોસ્ફેટ અયસ્કમાંથી નીચે મુજબ વ્યાપારી ધોરણે કરવામાં આવે છે:
$Ca_3(PO_4)_2 + 3SiO_2 + 5C + 5O_2 + 3H_2O \to 3CaSiO_3 + 5CO_2 + 2H_3PO_4$
જો $1.0 \ kg$ કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ અને સિલિકાનો ઉપયોગ $C$,$O_2$ અને $H_2O$ ની વધુ માત્રા સાથે કરવામાં આવે,તો ફોસ્ફોરિક એસિડનો મહત્તમ જથ્થો કેટલો ઉત્પન્ન થઈ શકે ($kg$ માં)? (પરમાણ્વીય દળ: $Ca = 40, P = 31, Si = 28, O = 16, H = 1$)
$Ca_3(PO_4)_2 + 3SiO_2 + 5C + 5O_2 + 3H_2O \to 3CaSiO_3 + 5CO_2 + 2H_3PO_4$
જો $1.0 \ kg$ કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ અને સિલિકાનો ઉપયોગ $C$,$O_2$ અને $H_2O$ ની વધુ માત્રા સાથે કરવામાં આવે,તો ફોસ્ફોરિક એસિડનો મહત્તમ જથ્થો કેટલો ઉત્પન્ન થઈ શકે ($kg$ માં)? (પરમાણ્વીય દળ: $Ca = 40, P = 31, Si = 28, O = 16, H = 1$)
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo