Medium
પ્રેરક અસર (Inductive effect) ના પ્રકારો વિશે લખો.
(N/A) પ્રેરક અસર એ કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલા પરમાણુઓ અથવા સમૂહોની વિદ્યુતઋણતામાં તફાવતને કારણે કાર્બન શૃંખલા પર સહસંયોજક બંધના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું કાયમી સ્થાનાંતરણ છે.
તેના બે પ્રકારો છે:
$1$. ઋણ પ્રેરક અસર ($-I$ અસર): જ્યારે કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલ પરમાણુ અથવા સમૂહ કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોય,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ આકર્ષે છે. ઉદાહરણો: $-NO_2$,$-CN$,$-COOH$,$-F$,$-Cl$,$-Br$ અને $-I$.
$2$. ધન પ્રેરક અસર ($+I$ અસર): જ્યારે કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલ પરમાણુ અથવા સમૂહ કાર્બન કરતા ઓછો વિદ્યુતઋણ (અથવા ઇલેક્ટ્રોન દાતા) હોય,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાને પોતાની પાસેથી દૂર કાર્બન શૃંખલા તરફ ધકેલે છે. ઉદાહરણો: આલ્કાઈલ સમૂહો જેવા કે $-CH_3$,$-C_2H_5$ અને $-CH(CH_3)_2$.
તેના બે પ્રકારો છે:
$1$. ઋણ પ્રેરક અસર ($-I$ અસર): જ્યારે કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલ પરમાણુ અથવા સમૂહ કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોય,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ આકર્ષે છે. ઉદાહરણો: $-NO_2$,$-CN$,$-COOH$,$-F$,$-Cl$,$-Br$ અને $-I$.
$2$. ધન પ્રેરક અસર ($+I$ અસર): જ્યારે કાર્બન શૃંખલા સાથે જોડાયેલ પરમાણુ અથવા સમૂહ કાર્બન કરતા ઓછો વિદ્યુતઋણ (અથવા ઇલેક્ટ્રોન દાતા) હોય,ત્યારે તે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાને પોતાની પાસેથી દૂર કાર્બન શૃંખલા તરફ ધકેલે છે. ઉદાહરણો: આલ્કાઈલ સમૂહો જેવા કે $-CH_3$,$-C_2H_5$ અને $-CH(CH_3)_2$.
Explore More
Similar Questions
ખાલી જગ્યા પૂરો:
$(1)$ $+E$ અસર માં,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોન મલ્ટિપલ બોન્ડમાંથી ........... તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
$(2)$ $-E$ અસર માં,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોન મલ્ટિપલ બોન્ડમાંથી ........... તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
$(3)$ ........... અને ........... સ્થિરતા વધારે છે.
$(4)$ ........... ઇન્ડક્ટિવ અસર એસિડિક પ્રબળતા વધારે છે અને ........... ઇન્ડક્ટિવ અસર $-COOH$ ની પ્રબળતા ઘટાડે છે.
$(1)$ $+E$ અસર માં,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોન મલ્ટિપલ બોન્ડમાંથી ........... તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
$(2)$ $-E$ અસર માં,$\pi$ ઇલેક્ટ્રોન મલ્ટિપલ બોન્ડમાંથી ........... તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
$(3)$ ........... અને ........... સ્થિરતા વધારે છે.
$(4)$ ........... ઇન્ડક્ટિવ અસર એસિડિક પ્રબળતા વધારે છે અને ........... ઇન્ડક્ટિવ અસર $-COOH$ ની પ્રબળતા ઘટાડે છે.
Medium
View Solutionનીચેનાને સૂચના મુજબ ગોઠવો:
$(i)$ એસિડિક પ્રબળતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CH_3COOH, (CH_3)_3CCOOH, (CH_3)_2CHCOOH, CH_3CH_2COOH$
(ii) સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$\stackrel{+}{CH}_3, (CH_3)_3\stackrel{+}{C}, CH_3CH_2^+, (CH_3)_2\stackrel{+}{CH}$
(iii) એસિડિક પ્રબળતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CCl_3COOH, CH_3COOH, CHCl_2COOH, CH_2ClCOOH$
(iv) સ્થિરતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(a)$ $CH_3CH=CH-CHO$
$(b)$ $CH_3\stackrel{+}{CH}-CH=C-O:^-$
$(c)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=CH-C=O$
$(v)$ સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(I)$ $CH_2=CH-CHO$
$(II)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
$(III)$ $:CH_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
$(i)$ એસિડિક પ્રબળતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CH_3COOH, (CH_3)_3CCOOH, (CH_3)_2CHCOOH, CH_3CH_2COOH$
(ii) સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$\stackrel{+}{CH}_3, (CH_3)_3\stackrel{+}{C}, CH_3CH_2^+, (CH_3)_2\stackrel{+}{CH}$
(iii) એસિડિક પ્રબળતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$CCl_3COOH, CH_3COOH, CHCl_2COOH, CH_2ClCOOH$
(iv) સ્થિરતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(a)$ $CH_3CH=CH-CHO$
$(b)$ $CH_3\stackrel{+}{CH}-CH=C-O:^-$
$(c)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=CH-C=O$
$(v)$ સ્થિરતાના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(I)$ $CH_2=CH-CHO$
$(II)$ $\stackrel{+}{CH}_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
$(III)$ $:CH_2-CH=C-H$ (with $O^-$)
Medium
View Solutionબ્યુટ$-1-$ઈન અને $3^{\circ}$ કાર્બોકેટાયન કે જેમાં અનુક્રમે મિથાઈલ,ઈથાઈલ અને આઈસોબ્યુટાઈલ સમૂહો કેટાયનિક કાર્બન પર જોડાયેલા હોય,તેના માટે શક્ય નો-બોન્ડ રેઝોનન્સ બંધારણોની સંખ્યા કેટલી છે?
નીચેની અસરને . . . . . . તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo