$Assertion :$ ધ્વનિ તરંગો માટે ડોપ્લર સૂત્ર સ્ત્રોતની ઝડપ અને અવલોકનકારની ઝડપના સંદર્ભમાં સંમિત છે.
$Reason :$ સ્થિર અવલોકનકારના સંદર્ભમાં સ્ત્રોતની ગતિ એ સ્થિર સ્ત્રોતના સંદર્ભમાં અવલોકનકારની ગતિને સમકક્ષ નથી.

એક ચામાચીડિયું $4 \,ms^{-1}$ ની સ્થિર ઝડપે ઉડી રહ્યું છે અને $f = 90 \times 10^{3} \,Hz$ નો અવાજ ઉત્પન્ન કરે છે. તે એક ઊભી દીવાલ તરફ આડું ઉડી રહ્યું છે. ચામાચીડિયા દ્વારા અનુભવાતી પરાવર્તિત અવાજની આવૃત્તિ કેટલી હશે? (હવામાં અવાજનો વેગ $330 \,ms^{-1}$ લો)

જ્યારે અવલોકનકાર સ્થિર ઉદગમ તરફ $V_1$ વેગથી ગતિ કરે છે,ત્યારે ઉત્સર્જિત અવાજની આભાસી આવૃત્તિ $F_1$ છે. જ્યારે અવલોકનકાર ઉદગમથી દૂર $V_1$ વેગથી ગતિ કરે છે,ત્યારે આભાસી આવૃત્તિ $F_2$ છે. જો $V$ એ હવામાં ધ્વનિનો વેગ હોય અને $F_1 / F_2 = 2$ હોય,તો $V / V_1$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?

$250 \,Hz$ ની પ્રાકૃતિક આવૃત્તિ ધરાવતા બે ટ્યુનિંગ ફોર્ક ધ્યાનમાં લો. એક ટ્યુનિંગ ફોર્ક સ્થિર અવલોકનકારથી દૂર જઈ રહ્યો છે અને બીજો સમાન ઝડપે અવલોકનકાર તરફ આવી રહ્યો છે. જો અવલોકનકાર $5 \,Hz$ ની બીટ્સ સાંભળે, તો ટ્યુનિંગ ફોર્કની ઝડપ કેટલી હશે ($\,m/s$ માં)? (આપેલ છે: ધ્વનિ તરંગની ઝડપ $350 \,m/s$ છે.)

એક ધ્વનિ સ્ત્રોત $S$ જે એક બ્લોકના સ્વરૂપમાં છે અને લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર રાખેલ છે, તે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સ્પ્રિંગ સાથે જોડાયેલ છે। જો સ્પ્રિંગ દીવાલ અને અવલોકનકાર $O$ ની વચ્ચે સમક્ષિતિજ દિશામાં $50 \,cm$ ના કંપવિસ્તાર સાથે દોલન કરે છે, તો અવલોકનકાર દ્વારા સાંભળવામાં આવતી મહત્તમ આવૃત્તિ તેના દ્વારા સાંભળવામાં આવતી ન્યૂનતમ આવૃત્તિ કરતા $12.5 \%$ વધારે છે। જો ધ્વનિ સ્ત્રોતનું દળ $100 \,g$ હોય, તો સ્પ્રિંગનો બળ અચળાંક કેટલો હશે ($\,N m^{-1}$ માં)? (હવામાં ધ્વનિની ઝડપ $340 \,ms^{-1}$ છે)

રેલ્વે પ્લેટફોર્મ પર મૂકવામાં આવેલ સાયરન $5 \text{ kHz}$ આવૃત્તિનો અવાજ ઉત્સર્જિત કરે છે. ગતિ કરતી ટ્રેન $A$ માં બેઠેલો મુસાફર સાયરનની આવૃત્તિ $5.5 \text{ kHz}$ નોંધે છે. ટ્રેન $B$ દ્વારા તેની પરત મુસાફરી દરમિયાન,તે સાયરનની આવૃત્તિ $6 \text{ kHz}$ નોંધે છે. ટ્રેન $B$ ની ઝડપ અને ટ્રેન $A$ ની ઝડપનો ગુણોત્તર કેટલો છે?