નિરપેક્ષ વક્રીભવનાંકની વ્યાખ્યા આપો. માધ્યમ $A$ અને માધ્યમ $B$ ના નિરપેક્ષ વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $n_{a}$ અને $n_{b}$ છે. માધ્યમ $A$ ની સાપેક્ષે માધ્યમ $B$ નો વક્રીભવનાંક શું થાય? માધ્યમની પ્રકાશીય ઘનતામાં ફેરફાર થવાથી પ્રકાશનો વેગ કેવી રીતે બદલાય છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કોઈ માધ્યમનો નિરપેક્ષ વક્રીભવનાંક એટલે શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશનો વેગ અને તે માધ્યમમાં પ્રકાશના વેગનો ગુણોત્તર. જો $c$ એ શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશનો વેગ હોય અને $v$ એ માધ્યમમાં પ્રકાશનો વેગ હોય,તો $n = c / v$.
જો $n_{a}$ અને $n_{b}$ એ અનુક્રમે માધ્યમ $A$ અને $B$ ના નિરપેક્ષ વક્રીભવનાંક હોય,તો $n_{a} = c / v_{a}$ અને $n_{b} = c / v_{b}$ થાય.
માધ્યમ $A$ ની સાપેક્ષે માધ્યમ $B$ નો વક્રીભવનાંક $(_{a}n_{b})$ નીચે મુજબ મળે:
$_{a}n_{b} = \frac{\text{માધ્યમ } A \text{ માં પ્રકાશનો વેગ}}{\text{માધ્યમ } B \text{ માં પ્રકાશનો વેગ}} = \frac{v_{a}}{v_{b}} = \frac{c/n_{a}}{c/n_{b}} = \frac{n_{b}}{n_{a}}$.
પ્રકાશના વેગ વિશે: પ્રકાશનો વેગ માધ્યમની પ્રકાશીય ઘનતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. જેમ માધ્યમની પ્રકાશીય ઘનતા વધે છે,તેમ તે માધ્યમમાં પ્રકાશનો વેગ ઘટે છે અને તેનાથી ઉલટું.

Explore More

Similar Questions

$4.5 \, cm$ ની એક સોયને $15 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ અરીસાથી $12 \, cm$ દૂર મૂકવામાં આવી છે. પ્રતિબિંબનું સ્થાન અને મોટવણી જણાવો. જેમ જેમ સોયને અરીસાથી દૂર લઈ જવામાં આવે તેમ પ્રતિબિંબમાં શું ફેરફાર થાય છે તે સમજાવો.

સમતલ અરીસા પર લંબરૂપે આપાત થતું પ્રકાશનું કિરણ કેટલું વિચલન અનુભવે છે?

$(a)$ સમાન આપાતકોણ $45^{\circ}$ માટે,બે પારદર્શક માધ્યમો $I$ અને $II$ માં વક્રીભવનકોણ અનુક્રમે $20^{\circ}$ અને $30^{\circ}$ છે. $I$ અને $II$ માંથી કયું માધ્યમ પ્રકાશીય રીતે ઘટ્ટ છે અને શા માટે?
$(b)$ પ્રકાશ હવામાંથી હીરામાં પ્રવેશે છે,જેનો વક્રીભવનાંક $2.42$ છે. જો હવામાં પ્રકાશની ઝડપ $3.00 \times 10^{8} \text{ m s}^{-1}$ હોય,તો હીરામાં પ્રકાશની ઝડપની ગણતરી કરો.

નીચેના કિસ્સાઓમાં ગોલીય અરીસા અથવા લેન્સ તરીકે વપરાતા સાધનને ઓળખો,જ્યાં દરેક કિસ્સામાં રચાતું પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું હોય.
$(a)$ વસ્તુને સાધન અને તેના મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે મૂકવામાં આવે છે,રચાતું પ્રતિબિંબ વિવર્ધિત (મોટું) અને તેની પાછળ હોય છે.
$(b)$ વસ્તુને મુખ્ય કેન્દ્ર અને સાધનની વચ્ચે મૂકવામાં આવે છે,રચાતું પ્રતિબિંબ વિવર્ધિત (મોટું) અને વસ્તુની બાજુએ જ હોય છે.
$(c)$ વસ્તુને અનંત અને સાધનની વચ્ચે મૂકવામાં આવે છે,રચાતું પ્રતિબિંબ નાનું અને મુખ્ય કેન્દ્ર તથા પ્રકાશીય કેન્દ્રની વચ્ચે વસ્તુની બાજુએ જ હોય છે.
$(d)$ વસ્તુને અનંત અને સાધનની વચ્ચે મૂકવામાં આવે છે,રચાતું પ્રતિબિંબ નાનું અને ધ્રુવ તથા મુખ્ય કેન્દ્રની વચ્ચે,તેની પાછળ હોય છે.

અરીસાથી અંતર માપવા માટે વપરાતી સંજ્ઞા પ્રણાલી જણાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo