ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રની તીવ્રતાની વ્યાખ્યા આપો અને તેનું સમીકરણ,એકમ અને પારિમાણિક સૂત્ર લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) બે પદાર્થો વચ્ચે લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ,ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રના ખ્યાલ દ્વારા નીચે મુજબ સમજાવી શકાય છે:
$(1)$ દરેક પદાર્થ તેના દળને કારણે પોતાની આસપાસ ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે.
$(2)$ આ ક્ષેત્ર તેમાં રહેલા અન્ય પદાર્થ પર બળ લગાડે છે.
ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રની તીવ્રતાની વ્યાખ્યા: કોઈ આપેલા બિંદુએ એકમ દળના પદાર્થ પર લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળને તે બિંદુએ ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રની તીવ્રતા $(\overrightarrow{I})$ કહે છે. તેને ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રની પ્રબળતા પણ કહેવામાં આવે છે.
ધારો કે ઉગમબિંદુ $O$ પર $M$ દળનો પદાર્થ છે અને સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ ધરાવતા બિંદુ $P$ પર $m = 1 \text{ kg}$ દળનો પદાર્થ મૂકેલો છે.
$m$ દળના પદાર્થ પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $\overrightarrow{F} = -\frac{GMm}{r^2} \hat{r}$ છે.
જો $m = 1 \text{ kg}$ હોય,તો $\overrightarrow{F} = \overrightarrow{I}$ થાય. તેથી,ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રની તીવ્રતા:
$\overrightarrow{I} = -\frac{GM}{r^2} \hat{r}$
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ આકર્ષી પ્રકારનું છે અને તે સ્ત્રોત દળ $M$ તરફ (સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં) લાગે છે.
ગુરુત્વાકર્ષણ તીવ્રતાનું મૂલ્ય:
$I = \frac{GM}{r^2}$
એકમ: $\text{N/kg}$ (અથવા $\text{m/s}^2$).
પારિમાણિક સૂત્ર: $[M^0 L^1 T^{-2}]$.
જો બિંદુ $P$ પર $m$ દળનો પદાર્થ મૂકવામાં આવે,તો ક્ષેત્ર દ્વારા તેના પર લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $\overrightarrow{F} = m\overrightarrow{I} = -\frac{GMm}{r^2} \hat{r}$ થાય.

Explore More

Similar Questions

$m$ દળ અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતો એક સમાન ઘન ગોળો,$2r$ ત્રિજ્યા અને $m$ દળ ધરાવતા એક સમાન પાતળા ગોળીય કવચથી ઘેરાયેલો છે. તો ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્ર:

એક વિસ્તારમાં ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્ર $\vec{E} = (5\,N/kg)\,\hat{i} + (12\,N/kg)\,\hat{j}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જો ઉગમબિંદુ પર સ્થિતિમાન શૂન્ય લેવામાં આવે,તો બિંદુઓ $(12\,m, 0)$ અને $(0, 5\,m)$ પરના સ્થિતિમાનનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

બે સમાન ભારે ગોળાઓ તેમની ત્રિજ્યા કરતાં $10$ ગણા અંતરે અલગ થયેલા છે. તેમના કેન્દ્રોને જોડતી રેખાના મધ્યબિંદુ પર મૂકવામાં આવેલ પદાર્થ સ્થિર સંતુલનમાં હશે કે અસ્થિર સંતુલનમાં? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.

જો પૃથ્વી અને ચંદ્રના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $D$ હોય અને પૃથ્વીનું દળ ચંદ્રના દળ કરતા $81$ ગણું હોય,તો પૃથ્વીના કેન્દ્રથી કેટલા અંતરે ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્ર શૂન્ય થશે?

Difficult
View Solution

બે સમકેન્દ્રી ગોળીય કવચના દળ $M_1$ અને $M_2$ છે અને ત્રિજ્યા $r_1$ અને $r_2$ $(r_1 < r_2)$ છે. કેન્દ્રથી $r$ અંતરે,જ્યાં $r_1 < r < r_2$ હોય,ત્યાં ગુરુત્વતીવ્રતા કેટલી થાય?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo