ગોલીય અરીસા માટે કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ અને વક્રતા ત્રિજ્યા $(R)$ વચ્ચેનો સંબંધ તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે $C$ એ ગોલીય અરીસાનું વક્રતા કેન્દ્ર છે અને $P$ એ ધ્રુવ છે.
મુખ્ય અક્ષને સમાંતર એક પ્રકાશનું કિરણ અરીસા પર બિંદુ $M$ આગળ આપાત થાય છે. રેખા $CM$ એ $M$ આગળ અરીસાને લંબ છે.
ધારો કે $\theta$ એ આપાતકોણ છે. પરાવર્તનના નિયમ મુજબ,પરાવર્તનકોણ પણ $\theta$ થશે.
ભૂમિતિ પરથી,$\angle MCP = \theta$ (યુગ્મકોણ) અને $\angle MFP = 2\theta$ ($\triangle MCF$ નો બહિષ્કોણ એ અંતઃસંમુખકોણોના સરવાળા જેટલો હોય છે).
ધારો કે $MD$ એ $M$ થી મુખ્ય અક્ષ પરનો લંબ છે. પેરેક્સિયલ કિરણો માટે,$D$ એ $P$ ની ખૂબ નજીક છે,તેથી $CD \approx CP = R$ અને $FD \approx FP = f$.
$\triangle MDC$ માં,$\tan \theta = \frac{MD}{CD} \approx \frac{MD}{R}$. નાની $\theta$ માટે,$\tan \theta \approx \theta$,તેથી $\theta \approx \frac{MD}{R}$.
$\triangle MDF$ માં,$\tan 2\theta = \frac{MD}{FD} \approx \frac{MD}{f}$. નાની $\theta$ માટે,$\tan 2\theta \approx 2\theta$,તેથી $2\theta \approx \frac{MD}{f}$.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી $\theta$ ની કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $2(\frac{MD}{R}) = \frac{MD}{f}$.
તેથી,$R = 2f$ અથવા $f = \frac{R}{2}$.

Explore More

Similar Questions

વિધાન $(A):$ ગોલીય અરીસા માટે $u, v$ અને $f$ વચ્ચેનો સંબંધ ફક્ત એવા અરીસાઓ માટે જ માન્ય છે જેમના કદ તેમની વક્રતા ત્રિજ્યાની તુલનામાં ખૂબ નાના હોય છે.
કારણ $(R):$ પરાવર્તનના નિયમો સપાટ સપાટીઓ માટે સખત રીતે માન્ય છે પરંતુ મોટી ગોલીય સપાટીઓ માટે નથી.

એક અનંત લંબાઈનો સળિયો $f$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની અક્ષ પર મૂકેલો છે. સળિયાનો નજીકનો છેડો અરીસાથી $u$ $(u > f)$ અંતરે છે. તેના પ્રતિબિંબની લંબાઈ કેટલી હશે?

$20\,cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે વસ્તુને ક્યાં મૂકવી જોઈએ જેથી પ્રતિબિંબ વસ્તુના કદ કરતાં $2$ ગણું મળે?

Difficult
View Solution

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક પોલા કાચના ગોળામાંથી ગોલીય અરીસો મેળવવામાં આવે છે. જો કોઈ વસ્તુને અરીસાની સામે મૂકવામાં આવે,તો વસ્તુના પ્રતિબિંબનો પ્રકાર અને મોટવણી શું હશે? (આકૃતિ યોજનાકીય છે અને માપ મુજબ નથી)

વસ્તુ કરતાં મોટું આભાસી પ્રતિબિંબ શેના દ્વારા મેળવી શકાય છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo