પોટેન્શિયોમીટરના પ્રયોગમાં,જ્યારે સેલના ટર્મિનલ્સને પોટેન્શિયોમીટર વાયરના $52 \ cm$ પર જોડવામાં આવે છે ત્યારે ગેલ્વેનોમીટરમાંથી કોઈ પ્રવાહ પસાર થતો નથી. જો સેલને $5 \ \Omega$ ના અવરોધ સાથે શન્ટ કરવામાં આવે,તો જ્યારે સેલને વાયરના $40 \ cm$ પર જોડવામાં આવે ત્યારે સંતુલન બિંદુ મળે છે. સેલનો આંતરિક અવરોધ શોધો ........... $\Omega$.

એક પોટેન્શિયોમીટર તાર $4 \text{ m}$ લાંબો છે અને તેના છેડાઓ વચ્ચે $3 \text{ V}$ નો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત જાળવી રાખવામાં આવે છે. પોટેન્શિયોમીટર તારની $100 \text{ cm}$ લંબાઈ સામે સંતુલિત થતા કોષનું e.m.f. કેટલું હશે ($\text{ V}$ માં)?

આકૃતિમાં દર્શાવેલ પોટેન્શિયોમીટર સર્કિટનો ઉપયોગ કોષ $E$ ના $e.m.f.$ માપવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. જેમ જેમ બિંદુ $P$ એ $X$ થી $Y$ તરફ ગતિ કરે છે, તેમ ગેલ્વેનોમીટર $G$ માં આવતું આવર્તન હંમેશા એક જ દિશામાં રહે છે, પરંતુ $Y$ સુધી પહોંચતા સુધીમાં તે સતત ઘટતું જાય છે. $X$ અને $Y$ ની વચ્ચે સંતુલન બિંદુ મેળવવા માટે, શું કરવું જરૂરી છે?

એક કોષને પોટેન્શિયોમીટર સાથે જોડતાં $125 \ cm$ લંબાઈએ તટસ્થ બિંદુ મળે છે. જ્યારે કોષ સાથે $2 \ \Omega$ નો અવરોધ સમાંતરમાં જોડવામાં આવે છે,ત્યારે $100 \ cm$ લંબાઈએ તટસ્થ બિંદુ મળે છે. તો કોષનો આંતરિક અવરોધ $\Omega$ માં કેટલો હશે?

પોટેન્શિયોમીટર વોલ્ટમીટર કરતા વધુ સચોટ રીતે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત માપે છે કારણ કે

$AB$ એ $100\, cm$ લંબાઈનો પોટેન્શિયોમીટર વાયર છે અને તેનો અવરોધ $10\,\Omega$ છે. તે $40\,\Omega$ ના અવરોધ $R$ અને $2\,V$ ના $e.m.f.$ ધરાવતી બેટરી સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ છે,જેનો આંતરિક અવરોધ અવગણ્ય છે. જો અજ્ઞાત $e.m.f.$ $E$ ધરાવતા સ્ત્રોતને પોટેન્શિયોમીટર વાયરની $40\, cm$ લંબાઈ દ્વારા સંતુલિત કરવામાં આવે,તો $E$ નું મૂલ્ય ................. $V$ છે. ($,V$ માં)