વિદ્યુતક્ષેત્રના લાક્ષણિકતાઓ જણાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિદ્યુતક્ષેત્રની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ જે વિદ્યુતભાર $Q$ વિદ્યુતક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે તેને સ્ત્રોત વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે અને જે વિદ્યુતભાર $q$ સ્ત્રોત વિદ્યુતભારની અસર તપાસે છે તેને પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે.
જો કે,જો કોઈ વિદ્યુતભાર $q$ ને $Q$ ની આસપાસના કોઈપણ બિંદુએ લાવવામાં આવે,તો તે $Q$ ને કારણે વિદ્યુત બળ અનુભવશે અને ગતિ કરશે. આ મુશ્કેલીનો ઉકેલ એ છે કે $q$ ને અત્યંત નાનો બનાવવો. ત્યારે બળ $\vec{F}$ અત્યંત નાનું હોય છે,પરંતુ ગુણોત્તર $\frac{F}{q}$ મર્યાદિત હોય છે અને તે વિદ્યુતક્ષેત્રને વ્યાખ્યાયિત કરે છે: $\overrightarrow{E} = \lim_{q \rightarrow 0} \frac{\overrightarrow{F}}{q}$.
$(ii)$ નોંધો કે $Q$ ને કારણે વિદ્યુતક્ષેત્ર $\overrightarrow{E}$,ભલે તે પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q$ ના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત હોય,તે $q$ થી સ્વતંત્ર છે. આનું કારણ એ છે કે $\vec{F}$ એ $q$ ના સમપ્રમાણમાં છે,તેથી ગુણોત્તર $F/q$ એ $q$ પર આધાર રાખતું નથી. આ ક્ષેત્ર ત્રિ-પરિમાણીય અવકાશમાં દરેક બિંદુએ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$(iii)$ ધન વિદ્યુતભાર માટે,વિદ્યુતક્ષેત્ર આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ વિદ્યુતભારથી ત્રિજ્યાવર્તી બહારની તરફ હોય છે. ઋણ વિદ્યુતભાર માટે,દરેક બિંદુએ વિદ્યુતક્ષેત્ર સદિશ આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રિજ્યાવર્તી અંદરની તરફ હોય છે.
$(iv)$ વિદ્યુતભાર $Q$ ને કારણે વિદ્યુતભાર $q$ પર લાગતા બળ $F$ નું મૂલ્ય માત્ર $Q$ થી $q$ ના અંતર $r$ પર આધાર રાખે છે,તેથી વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ નું મૂલ્ય પણ માત્ર અંતર $r$ પર જ આધાર રાખશે. તેથી,$E \propto \frac{1}{r^2}$.

Explore More

Similar Questions

$0.5 \ m$ ત્રિજ્યાની અર્ધવર્તુળાકાર રીંગ પર કુલ $1.4 \times 10^{-9} \ C$ વિદ્યુતભાર સમાન રીતે વિતરિત થયેલ છે. રીંગના કેન્દ્ર પર વિદ્યુતક્ષેત્રની તીવ્રતા ........ $V/m$ છે.

નીચેની આકૃતિઓ શિરોબિંદુઓ પર વિદ્યુતભારો ધરાવતા નિયમિત ષટ્કોણ દર્શાવે છે. નીચેનામાંથી કયા કિસ્સામાં કેન્દ્ર પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય નથી?

બે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $Q_1$ અને $Q_2$ ને $x = 0$ અને $x = a$ પર સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. જો વિદ્યુતક્ષેત્રની તીવ્રતા $x$ ની ધન દિશામાં ધન લેવામાં આવે,તો નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ સાચો છે?

Difficult
View Solution

બે વિદ્યુતભારો $+4e$ અને $+e$ એકબીજાથી $x$ અંતરે રહેલા છે. વિદ્યુતભાર $+e$ થી કેટલા અંતરે વિદ્યુતભાર $q$ ને મૂકવો જોઈએ જેથી તે સંતુલનમાં રહે?

$L$ બાજુવાળા એક સમઘનના સાત શિરોબિંદુઓ પર $+q$ અને બાકીના એક શિરોબિંદુ પર $-q$ બિંદુવત વિદ્યુતભારો રહેલા છે. તેના કેન્દ્ર પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર $|E|=\alpha\left(\frac{q}{4 \pi \varepsilon_0 L^2}\right)$ મળે છે. અચળાંક $\alpha$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo