મોટાભાગના પદાર્થોનો વક્રીભવનાંક $n > 1$ હોય છે. તેથી,જ્યારે હવામાંથી પ્રકાશનું કિરણ કુદરતી રીતે મળતા પદાર્થમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે સ્નેલના નિયમ મુજબ,$\frac{\sin \theta_1}{\sin \theta_2} = \frac{n_2}{n_1}$,તે સમજી શકાય છે કે વક્રીભૂત કિરણ લંબ તરફ વળે છે. પરંતુ તે ક્યારેય આપાત કિરણની જેમ લંબની એક જ બાજુએ બહાર આવતું નથી. વિદ્યુતચુંબકત્વ મુજબ,માધ્યમનો વક્રીભવનાંક $n = \left(\frac{c}{v}\right) = \pm \sqrt{\varepsilon_r \mu_r}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જ્યાં $\varepsilon_r$ અને $\mu_r$ ઋણ હોય,ત્યારે $n$ નું ઋણ મૂળ પસંદ કરવું આવશ્યક છે. આવા ઋણ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પદાર્થો હવે કૃત્રિમ રીતે તૈયાર કરી શકાય છે અને તેને મેટા-મટીરીયલ્સ કહેવામાં આવે છે. તેઓ કોઈપણ ભૌતિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યા વિના નોંધપાત્ર રીતે અલગ ઓપ્ટિકલ વર્તન દર્શાવે છે. $n$ ઋણ હોવાથી,તે વક્રીભૂત પ્રકાશના પ્રસરણની દિશામાં ફેરફાર લાવે છે. જો કે,સામાન્ય પદાર્થોની જેમ,મેટા-મટીરીયલ્સમાં પણ વક્રીભવન દરમિયાન પ્રકાશની આવૃત્તિ બદલાતી નથી.
$1.$ સાચું વિધાન પસંદ કરો.
$(A)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની ઝડપ $v = c|n|$ છે.
$(B)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની ઝડપ $v = \frac{c}{|n|}$ છે.
$(C)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની ઝડપ $v = c$ છે.
$(D)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $(\lambda_m)$ એ $\lambda_m = \frac{\lambda_{\text{air}}}{|n|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda_{\text{air}}$ એ હવામાં પ્રકાશની તરંગલંબાઇ છે.
$2.$ હવામાંથી મેટા-મટીરીયલ પર આપાત થતા પ્રકાશ માટે,યોગ્ય કિરણ આકૃતિ કઈ છે?

  • A
    $(B, D)$
  • B
    $(B, C)$
  • C
    $(A, D)$
  • D
    $(C, D)$

Explore More

Similar Questions

પ્રકાશનું એક કિરણ કાચ-પાણીની સપાટી પર $i$ ખૂણે આપાત થાય છે. તે અંતે પાણીની સપાટીને સમાંતર બહાર આવે છે. જો પાણીનો વક્રીભવનાંક $\mu_w = 4/3$ હોય,તો કાચનો વક્રીભવનાંક $\mu_g$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?

Difficult
View Solution

સ્ફટિકના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $1.68$ છે અને એરંડાના તેલનો વક્રીભવનાંક $1.2$ છે. જ્યારે પ્રકાશનું કિરણ તેલમાંથી સ્ફટિકમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તેનો વેગ કયા અવયવથી બદલાશે?

પ્રકાશનું એક કિરણ $2$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાંથી $1$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાં $30^{\circ}$ ના ખૂણે આપાત થાય છે,તો વક્રીભૂતકોણ કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?

એક જાદુગર શો દરમિયાન $n = 1.47$ ધરાવતા કાચના લેન્સને પ્રવાહીના પાત્રમાં અદ્રશ્ય કરે છે. પ્રવાહીનો વક્રીભવનાંક કેટલો હશે? શું આ પ્રવાહી પાણી હોઈ શકે?

પ્રકાશના કિરણપુંજમાં મધ્યવર્તી તરંગલંબાઈ $\lambda$ ની આસપાસ નાનો તરંગલંબાઈનો ફેલાવો $\delta \lambda$ છે. આ કિરણપુંજ શૂન્યાવકાશમાં ગતિ કરે છે અને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પ્લેટના લંબ સાથે $\theta$ ખૂણે કાચની પ્લેટમાં પ્રવેશે છે. કાચનો વક્રીભવનાંક $n(\lambda)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. વક્રીભૂત કિરણપુંજનો કોણીય ફેલાવો $\delta \theta'$ કેટલો હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo