હેસનો અચળ ઉષ્મા સરવાળાનો નિયમ જણાવો અને સાબિત કરો.

(N/A) હેસનો નિયમ જણાવે છે કે જો કોઈ પ્રક્રિયા ઘણા તબક્કાઓમાં થતી હોય,તો તેની પ્રમાણિત પ્રક્રિયા એન્થાલ્પી એ મધ્યવર્તી પ્રક્રિયાઓની પ્રમાણિત એન્થાલ્પીઓનો સરવાળો છે,જેમાં સમગ્ર પ્રક્રિયાને સમાન તાપમાને વિભાજિત કરી શકાય છે.
ઉદાહરણ: કાર્બન મોનોક્સાઇડના નિર્માણ માટે:
$C_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \longrightarrow CO_{(g)} ; \Delta H^{\ominus} = ?$
આ પ્રક્રિયા સીધી રીતે માપી શકાતી નથી,તેથી આપણે નીચેની જાણીતી પ્રક્રિયાઓનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$(i) C_{(s)} + O_{2(g)} \longrightarrow CO_{2(g)} ; \Delta_{r} H^{\ominus} = -393.5 \ kJ \ mol^{-1}$
$(ii) CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \longrightarrow CO_{2(g)} ; \Delta_{r} H^{\ominus} = -283.0 \ kJ \ mol^{-1}$
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા મેળવવા માટે,આપણે સમીકરણ $(ii)$ ને ઉલટાવીએ છીએ:
$(iii) CO_{2(g)} \longrightarrow CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} ; \Delta_{r} H^{\ominus} = +283.0 \ kJ \ mol^{-1}$
સમીકરણ $(i)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા:
$C_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$ $\longrightarrow CO_{(g)} ; \Delta_{r} H^{\ominus} = (-393.5) + (283.0) = -110.5 \ kJ \ mol^{-1}$
સામાન્ય રીતે,પ્રક્રિયા $A \longrightarrow B$ માટે,જો એક માર્ગ પર એન્થાલ્પી ફેરફાર $\Delta_{r} H$ હોય અને બીજા માર્ગ પર $\Delta_{r} H_1, \Delta_{r} H_2, \dots$ હોય,તો $\Delta_{r} H = \sum \Delta_{r} H_i$ થાય.