વેન્ચ્યુરીમીટર એટલે શું? તેની રચના અને કાર્ય સમજાવો.

(N/A) વેન્ચ્યુરીમીટર એ અદબનીય પ્રવાહીના વહનનો વેગ માપવા માટેનું સાધન છે.
રચના:
તેમાં એક નળી હોય છે જેનો વ્યાસ પહોળો હોય છે અને મધ્યમાં એક નાનો સાંકડો ભાગ હોય છે,જેને ગળું (throat) કહેવામાં આવે છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. તેની સાથે $U$-આકારની નળી ધરાવતું મેનોમીટર જોડાયેલું હોય છે,જેનો એક છેડો નળીના પહોળા ભાગ પર અને બીજો છેડો ગળાના ભાગ પર હોય છે.
કાર્ય:
મેનોમીટરમાં $\rho_{m}$ ઘનતા ધરાવતું પ્રવાહી ભરેલું હોય છે. ધારો કે વહન પામતા પ્રવાહીની ઘનતા $\rho$ છે.
બિંદુ $1$ પર,આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $A$ છે અને પ્રવાહીનો વેગ $v_{1}$ છે. બિંદુ $2$ (ગળાના ભાગ) પર,આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $a$ છે અને પ્રવાહીનો વેગ $v_{2}$ છે.
સાતત્યના સમીકરણ મુજબ:
$A v_{1} = a v_{2}$
$\therefore v_{2} = \frac{A v_{1}}{a}$
બિંદુ $1$ અને $2$ માટે બર્નુલીનું સમીકરણ વાપરતા (ક્ષૈતિજ વહન ધારતા,$h_{1} = h_{2}$):
$P_{1} + \frac{1}{2} \rho v_{1}^{2} = P_{2} + \frac{1}{2} \rho v_{2}^{2}$
$\therefore P_{1} - P_{2} = \frac{1}{2} \rho (v_{2}^{2} - v_{1}^{2})$
મેનોમીટરના અવલોકન પરથી,દબાણનો તફાવત નીચે મુજબ મળે છે:
$P_{1} - P_{2} = \rho_{m} g h$
દબાણના તફાવત માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\rho_{m} g h = \frac{1}{2} \rho (v_{2}^{2} - v_{1}^{2})$
$v_{2} = \frac{A v_{1}}{a}$ ની કિંમત મૂકવાથી પ્રવાહીના વહનનો વેગ $v_{1}$ શોધી શકાય છે.