$(a)$ કોઈપણ એક સ્થિત-વિદ્યુત ક્ષેત્રની ગોઠવણી ધ્યાનમાં લો. એક નાનો પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર (test charge) આ ગોઠવણીના શૂન્ય બિંદુ (જ્યાં $E = 0$ છે) પર મૂકવામાં આવે છે. દર્શાવો કે આ પરીક્ષણ વિદ્યુતભારનું સંતુલન અનિવાર્યપણે અસ્થાયી છે.
$(b)$ સમાન મૂલ્ય અને સમાન ચિહ્ન ધરાવતા બે વિદ્યુતભારોને અમુક અંતરે મૂકવામાં આવેલી સરળ ગોઠવણી માટે આ પરિણામની ચકાસણી કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) પરીક્ષણ વિદ્યુતભારનું સંતુલન સ્થાયી હોવા માટે,જ્યારે તેને કોઈપણ દિશામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે ત્યારે તે શૂન્ય બિંદુ તરફ પુનઃસ્થાપક બળ (restoring force) અનુભવવો જોઈએ. આનો અર્થ એ છે કે શૂન્ય બિંદુની આસપાસના વિદ્યુતક્ષેત્રની રેખાઓ અંદરની તરફ હોવી જોઈએ. જો આવું હોય,તો શૂન્ય બિંદુની આસપાસની બંધ સપાટીમાંથી વિદ્યુતક્ષેત્રનું કુલ ફ્લક્સ અંદરની તરફ હોય. ગૌસના નિયમ મુજબ,$\oint E \cdot dA = q_{enclosed} / \epsilon_0$. શૂન્ય બિંદુ પર કોઈ વિદ્યુતભાર ન હોવાથી $(q_{enclosed} = 0)$,કુલ ફ્લક્સ શૂન્ય હોવું જોઈએ. તેથી,બધી દિશામાં ક્ષેત્ર રેખાઓ અંદરની તરફ હોવી અશક્ય છે,અને સંતુલન અનિવાર્યપણે અસ્થાયી છે.
$(b)$ સમાન મૂલ્યના બે ધન વિદ્યુતભારોને $2a$ અંતરે મૂકવામાં આવ્યા છે તેમ ધારો. તેમનું મધ્યબિંદુ શૂન્ય બિંદુ છે. જો પરીક્ષણ વિદ્યુતભારને તેમને જોડતી રેખા પર સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો તે પુનઃસ્થાપક બળ અનુભવે છે. પરંતુ,જો તેને આ રેખાને લંબ દિશામાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો બંને વિદ્યુતભારોના વિદ્યુત બળના ઘટકો પરીક્ષણ વિદ્યુતભારને શૂન્ય બિંદુથી દૂર ધકેલે છે. સંતુલન બધી દિશામાં સ્થાયી ન હોવાથી,તે અસ્થાયી છે.

Explore More

Similar Questions

એક સમબાજુ ત્રિકોણના ત્રણ શિરોબિંદુઓ પર ત્રણ સમાન વિદ્યુતભારો $+q$ મૂકવામાં આવ્યા છે. ત્રિકોણના કેન્દ્ર પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર . . . . . . છે. ('$r$' એ ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ છે).

બે સમાન ધન બિંદુવત વિદ્યુતભારો $2a$ અંતરે રહેલા છે. બે વિદ્યુતભારોને જોડતી રેખાના મધ્યબિંદુથી વિષુવરેખા (લંબ દ્વિભાજક) પરના જે બિંદુએ પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q_0$ પર લાગતું બળ મહત્તમ થાય તે અંતર $\frac{a}{\sqrt{x}}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $................$ છે.

$a$ બાજુ ધરાવતા સમબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A$ અને $B$ પર સમાન વિદ્યુતભારો $q$ મૂકવામાં આવ્યા છે. બિંદુ $C$ પર વિદ્યુતક્ષેત્રનું મૂલ્ય કેટલું હશે?

બે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $Q$ અને $-3Q$ ને $x$ અંતરે મૂકવામાં આવ્યા છે. જો $Q$ ના સ્થાન પર વિદ્યુતક્ષેત્ર $E$ હોય,તો $-3Q$ ના સ્થાન પર વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું હશે?

ત્રણ વિદ્યુતભારો $2q, -q$ અને $-q$ એક સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. ત્રિકોણના કેન્દ્ર પર,

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo