બે કાર $A$ અને $B$ એકબીજાથી વિરુદ્ધ દિશામાં દૂર જઈ રહી છે. બંને કાર જમીનની સાપેક્ષે $20 \, ms^{-1}$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે. જો કાર $A$ માં રહેલો અવલોકનકાર કાર $B$ માંથી આવતા અવાજની $2000 \, Hz$ આવૃત્તિ અનુભવે,તો કાર $B$ ના ધ્વનિ સ્ત્રોતની મૂળભૂત આવૃત્તિ ($Hz$ માં) કેટલી હશે? (હવામાં ધ્વનિની ઝડપ $= 340 \, ms^{-1}$)

જ્યારે ધ્વનિ સ્ત્રોત સ્થિર અવલોકનકાર તરફ $V_s$ અચળ ઝડપથી ગતિ કરે છે ત્યારે આવૃત્તિમાં $10 \%$ નો ફેરફાર થાય છે. જ્યારે સ્ત્રોત તે જ ઝડપ $\left(V_s < V\right)$ થી અવલોકનકારથી દૂર જાય ત્યારે આવૃત્તિમાં થતો ટકાવારી ફેરફાર કેટલો હશે ($.5$ માં)?

એક સ્પીકર $f_0$ આવૃત્તિના ધ્વનિ તરંગો ઉત્સર્જિત કરે છે. જ્યારે તે સ્થિર અવલોકનકાર તરફ $u$ ઝડપથી ગતિ કરે છે,ત્યારે અવલોકનકાર $f_1$ આવૃત્તિ માપે છે. જો સ્પીકર સ્થિર હોય અને અવલોકનકાર તેની તરફ $u$ ઝડપથી ગતિ કરે,તો માપવામાં આવતી આવૃત્તિ $f_2$ છે. તો,

$Assertion :$ ધ્વનિ તરંગો માટે ડોપ્લર સૂત્ર સ્ત્રોતની ઝડપ અને અવલોકનકારની ઝડપના સંદર્ભમાં સંમિત છે.
$Reason :$ સ્થિર અવલોકનકારના સંદર્ભમાં સ્ત્રોતની ગતિ એ સ્થિર સ્ત્રોતના સંદર્ભમાં અવલોકનકારની ગતિને સમકક્ષ નથી.

વિધાન $-1$: શ્રોતાની ગતિને કારણે,સ્થિર ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત ધ્વનિ તરંગોની આવૃત્તિ (જે શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-2$: ઉદગમની ગતિને કારણે,સ્થિર શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થતા ધ્વનિ તરંગોની તરંગલંબાઈ (ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-3$: જો શ્રોતા અને ઉદગમ બંને ગતિ કરતા હોય,તો અવલોકિત આવૃત્તિ ઉદગમની મૂળ આવૃત્તિ કરતા અલગ જ હોવી જોઈએ.
ઉપરોક્ત તમામ કિસ્સાઓ માટે ઉદગમ અથવા શ્રોતાની ગતિને હંમેશા તેમને જોડતી રેખા પર ગણો.

એક મુસાફર ઝડપથી ગતિ કરતી ટ્રેનમાં બેઠો છે. ટ્રેનનું એન્જિન $n$ આવૃત્તિની સીટી વગાડે છે. જો મુસાફર દ્વારા સંભળાતી આભાસી આવૃત્તિ $f$ હોય, તો: