શંકુના આડછેદ (frustum) ના ઘનફળનું સૂત્ર તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે $ABC$ એક શંકુ છે. તેના પાયાને સમાંતર સમતલ દ્વારા કાપતા એક આડછેદ $DECB$ મળે છે.
ધારો કે શંકુના આડછેદના બંને છેડાઓની ત્રિજ્યાઓ $r_{1}$ અને $r_{2}$ છે અને આડછેદની ઊંચાઈ $h$ છે.
$\triangle ABG$ અને $\triangle ADF$ માં,$DF \parallel BG$ છે.
$\therefore \triangle ABG \sim \triangle ADF.$
$\frac{DF}{BG} = \frac{AF}{AG} = \frac{AD}{AB}.$
$\frac{r_{2}}{r_{1}} = \frac{h_{1}-h}{h_{1}} = 1 - \frac{h}{h_{1}}.$
$\frac{h}{h_{1}} = 1 - \frac{r_{2}}{r_{1}} = \frac{r_{1}-r_{2}}{r_{1}}.$
$h_{1} = \frac{r_{1}h}{r_{1}-r_{2}}.$
શંકુના આડછેદનું ઘનફળ $=$ શંકુ $ABC$ નું ઘનફળ $-$ શંકુ $ADE$ નું ઘનફળ.
$= \frac{1}{3} \pi r_{1}^{2} h_{1} - \frac{1}{3} \pi r_{2}^{2}(h_{1}-h).$
$= \frac{\pi}{3} [r_{1}^{2} h_{1} - r_{2}^{2}(h_{1}-h)].$
$= \frac{\pi}{3} [r_{1}^{2} (\frac{r_{1}h}{r_{1}-r_{2}}) - r_{2}^{2} (\frac{r_{1}h}{r_{1}-r_{2}} - h)].$
$= \frac{\pi}{3} [\frac{r_{1}^{3}h}{r_{1}-r_{2}} - r_{2}^{2} (\frac{r_{1}h - r_{1}h + r_{2}h}{r_{1}-r_{2}})].$
$= \frac{\pi}{3} [\frac{r_{1}^{3}h - r_{2}^{3}h}{r_{1}-r_{2}}].$
$= \frac{\pi h}{3} [\frac{r_{1}^{3} - r_{2}^{3}}{r_{1}-r_{2}}].$
$= \frac{\pi h}{3} [\frac{(r_{1}-r_{2})(r_{1}^{2} + r_{2}^{2} + r_{1}r_{2})}{r_{1}-r_{2}}].$
$= \frac{1}{3} \pi h (r_{1}^{2} + r_{2}^{2} + r_{1}r_{2}).$

Explore More

Similar Questions

સેલ્વીના ઘરે નળાકાર આકારની ઓવરહેડ ટાંકી છે. આ ટાંકીને લંબઘન આકારની સંપ (ભૂગર્ભ ટાંકી) માંથી પાણી પમ્પ કરીને ભરવામાં આવે છે. સંપનું માપ $1.57 \, m \times 1.44 \, m \times 95 \, cm$ છે. ઓવરહેડ ટાંકીની ત્રિજ્યા $60 \, cm$ અને ઊંચાઈ $95 \, cm$ છે. જ્યારે સંપ પૂરેપૂરો ભરેલો હોય ત્યારે તેમાંથી ઓવરહેડ ટાંકીને સંપૂર્ણ ભર્યા પછી સંપમાં બાકી રહેલા પાણીની ઊંચાઈ શોધો. ટાંકીની ક્ષમતા અને સંપની ક્ષમતાની સરખામણી કરો. ($\pi = 3.14$ લો)

લાકડાની એક વસ્તુ નક્કર નળાકારના બંને છેડેથી અર્ધગોલક કાઢીને બનાવવામાં આવી છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. જો નળાકારની ઊંચાઈ $10 \, cm$ હોય અને તેના પાયાની ત્રિજ્યા $3.5 \, cm$ હોય,તો વસ્તુનું કુલ પૃષ્ઠફળ શોધો ( $cm^2$ માં).

$12 \, cm$ વ્યાસ અને $15 \, cm$ ઊંચાઈ ધરાવતું એક નળાકાર પાત્ર આઈસ્ક્રીમથી ભરેલું છે. આ આઈસ્ક્રીમને $12 \, cm$ ઊંચાઈ અને $6 \, cm$ વ્યાસ ધરાવતા શંકુ આકારના કોનમાં ભરવામાં આવે છે,જેની ઉપરના ભાગમાં અર્ધગોળાકાર આકાર છે. આઈસ્ક્રીમથી ભરી શકાય તેવા આવા કોનની સંખ્યા શોધો. [$\pi = \frac{22}{7}$ લો]

એક જ્યુસ વેચનાર આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબના ગ્લાસનો ઉપયોગ કરીને તેના ગ્રાહકોને જ્યુસ પીરસતો હતો. નળાકાર ગ્લાસનો અંદરનો વ્યાસ $5 \, cm$ હતો,પરંતુ ગ્લાસના તળિયે એક અર્ધગોળાકાર ભાગ ઉપસેલો હતો જે ગ્લાસની ક્ષમતા ઘટાડતો હતો. જો ગ્લાસની ઊંચાઈ $10 \, cm$ હોય,તો ગ્લાસની આભાસી ક્ષમતા અને તેની વાસ્તવિક ક્ષમતા શોધો (in $cm^3$). ($\pi = 3.14$ લો)

Difficult
View Solution

એક પાત્ર,જે ઉપરથી ખુલ્લું છે અને ધાતુની શીટમાંથી બનેલું છે,તે $16 \, cm$ ઊંચાઈ ધરાવતા શંકુના આડછેદ (frustum) સ્વરૂપે છે,જેના નીચેના અને ઉપરના છેડાની ત્રિજ્યા અનુક્રમે $8 \, cm$ અને $20 \, cm$ છે. જો દૂધનો ભાવ $Rs. \, 20$ પ્રતિ લિટર હોય,તો પાત્રને સંપૂર્ણ ભરી શકે તેવા દૂધની કિંમત શોધો. ઉપરાંત,જો ધાતુની શીટનો ભાવ $Rs. \, 8$ પ્રતિ $100 \, cm^2$ હોય,તો પાત્ર બનાવવા માટે વપરાયેલી ધાતુની શીટની કિંમત શોધો. ($\pi = 3.14$ લો)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo